Description: Fedora च्या या प्रकाशन विषयी महत्वाची माहिती

## प्रकाशन टिपा

### Fedora 10

### Fedora दस्तऐवजीकरण प्रकल्प

Copyright © 2007, 2008 Red Hat, Inc. व इतर

Copyright © 2007, 2008 by Red Hat, Inc. and others. This material may be distributed only subject to the terms and conditions set forth in the Open Publication License, v1.0, available at http://www.opencontent.org/openpub/.

FEDORA, FEDORA PROJECT, and the Fedora Logo are trademarks of Red Hat, Inc., are registered or pending registration in the U.S. and other countries, and are used here under license to the Fedora Project.

Red Hat and the Red Hat "Shadow Man" logo are registered trademarks of Red Hat, Inc. in the United States and other countries.

All other trademarks and copyrights referred to are the property of their respective owners.

दस्तऐवजीकरण, सॉफ्टवेअरसह, एक्पोर्ट नियंत्रण करीता विषयकृत केले जाऊ शकते. Fedora प्रकल्प एक्पोर्ट नियंत्रण विषयी http://fedoraproject.org/wiki/Legal/Export येथे वाचा.

Abstract

Fedora च्या या प्रकाशन विषयी महत्वाची माहिती

## 1. Fedora 10 वर आपले स्वागत आहे

### 1.1. Fedora वर आपले स्वागत आहे

Fedora ही Linux-आधारीत कार्य प्रणाली आहे जे अलिकडील फ्री व ओपन सोअर्स सॉफ्टवेअर पुरविते. Fedora नेहमी कुणाही करीता वापरण्यासाठी, संपादन, व वितरण करीता मोफत आहे. ते जगभरातील त्या व्यक्तिं द्वरे बनविले गेले आहे जे एक समाज नुरूप कार्य करतात: Fedora प्रकल्प. Fedora प्रकल्प मुक्त व कोणिही त्यात सहभागी होऊ शकतो. Fedora प्रकल्प तुमच्याकरीता असा मंच आहे, जे फ्री, व ओपन सोअर्स सॉफ्टवेअर व अनुक्रम पुरविण्यात प्रभुत्व प्राप्त केले आहे.

| सुधारणा करत असल्यास, सर्वात अलिकडील प्रकाशन टिप पहाण्याकरीता येथे जा.
पूर्वीच्या प्रकाशन पेक्षा जुणे Fedora प्रकाशन पासून स्थानांतरन करत असल्यास, तुम्ही अधिक माहिती करीता जुणे प्रकाशन टिप पहा. तुम्ही तुणे प्रकाशन टिप http://docs.fedoraproject.org/release-notes/ येथे शोधू शकता

बग अहवाल व सुधारणा करीता विनंती करून तुम्ही Fedora प्रकल्प समाजाला Fedora सुधारीत करण्यास मदत करू शकता. बग व गुणविशेष कळविण्याकरीता http://fedoraproject.org/wiki/BugsAndFeatureRequests पहा. सहभाग केल्या बद्दल धन्यवाद.

Fedora विषयी आणखी सर्वसाधारण माहिती शोधण्याकरीता, खालिल वेब पान पहा:

- Fedora पुनरावलोकन - http://fedoraproject.org/wiki/Overview

- Fedora FAQ - http://fedoraproject.org/wiki/FAQ

- मदत व चर्चा - http://fedoraproject.org/wiki/Communicate

- Fedora प्रकल्पात सहभागी व्हा - http://fedoraproject.org/wiki/Join

### 1.2. Fedora 10 पूर्वदृश्य

नेहमीप्रमाणे, Fedora विकास कार्य पुढे चालवित राहतो (http://www.fedoraproject.org/wiki/RedHatContributions) व अलिकडील फ्री व ओपन सोअर्स सॉफ्टवेर एकत्रीत करतो (http://www.fedoraproject.org/wiki/Features.) खालिल विभाग Fedora च्या अखेरच्या प्रकाशन पासून मुख्य बदलावांचे विस्तृत पूर्वदृश्य पुरवितो. Fedora 10 अंतर्गत समाविष्टीत इतर गुणविशेष विषयी अधिक माहिती करीता, त्यांच्या भविष्यातील लक्ष्य व प्रगती विषयी तपशील करीता स्वतंत्र wiki पान पहा:

http://www.fedoraproject.org/wiki/Releases/10/FeatureList

वितरण चक्रच्या कार्यकाळात, डेव्हलपरशी महत्वाचे गुणविशेष करीता मुलाखती असतात जे आंतरीक बारकाई दर्शवितात:

http://www.fedoraproject.org/wiki/Interviews

खालिल Fedora 10 करीता मुख्य गुणविशेष आहेत:

- वायरलेस जुळवणी सहभाग संजाळ सहभाग करणे कार्यान्वीत करतो -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/ConnectionSharing

- सुधारीत व्यवस्थापन साधन द्वारे छपाईयंत्राची उत्तम मांडणी व वापर होतो -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/BetterPrinting

- स्थानीय व दूरस्थ जुळवणी करीता आभासीकरण संचयन पुरवठा आता आणखी सोपे झाले आहे -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/VirtStorage

- SecTool नविन सुरक्षा ऑडिट व घुसखोरी ओळखण्याकरीता प्रणाली आहे -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/SecurityAudit

- RPM 4.6 शक्तिशाली, लवचीक सॉफ्टवेअर व्यवस्थापन लायब्ररी करीता मुख्य अद्ययावत आहे आहे -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/RPM4.6

या प्रकाशन मध्ये समाविष्टीत काहिक इतर गुणविशेष:

- PulseAudio साईन्ड सर्वर टाइम-आधारीत ऑडिओ वेळपत्रकाचा वापर करून Glitch विना ऑडिओ व उत्तम कार्यक्षमता प्राप्त केली जाते -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/GlitchFreeAudio

- सुधारीत वेबकॅम समर्थन -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/BetterWebcamSupport

- इंफ्रारेड नियंत्रण करीता समर्थन पुरविल्यामुळे बरेच अनुप्रयोगांशी जुळवणी स्थापन व कार्य उत्तम स्वरूपी कार्यान्वीत होते -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/BetterLIRCSupport

- आदेश-ओळ प्रशासक कार्य सोपे करण्याकरीता, मार्ग `/usr/local/sbin:/usr/sbin:/sbin` यास सर्वसाधारण वापरकर्त्यांकरीता `PATH` येथे जोडण्यात आले आहे -- http://fedoraproject.org/wiki/Features/SbinSanity

- ऑनलाइन खाते सेवा अनुप्रयोगांस http://online.gnome.org किंवा GConf अंतर्गत संचयीत -- http://www.fedoraproject.org/wiki/Features/OnlineAccountsService ऑनलाइन खाते करीता श्रेय पुरविते

Fedora 10 करीताचे गुणविशेष गुणविशेष यादी पानावर नियंत्रीत केले जाते:

http://www.fedoraproject.org/wiki/Releases/10/FeatureList

### 1.3. प्रतिसाद

आपले अमुल्य वेळ, टिपण्णी, उपदेश, व बग अहवाल Fedora सहमाज करीता पाठविल्याबद्दल धन्यावद; यामुळे Fedora, Linux, व फ्री सॉफ्टेवअरचे स्तर जगभरात वाढविण्यास मदत प्राप्त होते.

#### 1.3.1. Fedora सॉफ्टवेअर करीता प्रतिसाद पुरवित आहे

Fedora सॉफ्टवेअर किंवा इतर प्रणाली घटक विषयी प्रतिसाद देण्याकरीता, कृपया http://fedoraproject.org/wiki/BugsAndFeatureRequests पहा. या प्रकाशन करीता संभाव्य नोंदणीकृत बग व परिचीत अडचणींची यादी http://fedoraproject.org/wiki/Bugs/F10Common येथून उपलब्ध होतील.

#### 1.3.2. सामान्य बग

बग विना सॉफ्टवेअर नाही. फ्री व ओपन सोअर्स सॉफ्टवेअरचे एक गुणविशेष बग नोंदणीकृत करण्याची शैली आहे, ज्यामुळे वापरत असलेल्या सॉफ्टवेअर अंतर्गत निर्धारण किंवा सुधारणा करण्यास मदत होते.

सॉफ्टवेअर अंतर्गत अडचणी किंवा बग आढळल्यास Fedora प्रकल्प द्वारे नियंत्रीत सामान्य आढळणाऱ्या बगची यादी एक चांगले प्रारंभ असू शकते:

https://fedoraproject.org/wiki/Bugs/Common

#### 1.3.3. प्रकाशन टिप करीता प्रतिसाद पुरविणे

हे प्रकाशन कुठल्याही प्रकारे सुधारीत केले जाऊ शकते असे तुम्हाला वाटत असल्यास, तुमचा प्रतिसाद प्रत्यक्षरित्या बीट लेखकास पाठवा. प्रतिसाद पुरविण्याकरीता बरेचशे मार्ग, प्राधान्य क्रमवारी नुरूप उपलब्ध आहे:

- तुमच्याकडे Fedora खाते असल्यास, http://fedoraproject.org/wiki/Docs/Beats येथे अनुक्रम संचयीका प्रत्यक्षरित्या संपादीत करा.

- या प्रारूपचा वापर करून बग विनंती नोंदणीकृत करा: http://tinyurl.com/nej3u - ही लिंक फक्त प्रकाशन टिपच्या प्रतिसाद करीता आहे. तपशील करीता Section 1.3.1, “Fedora सॉफ्टवेअर करीता प्रतिसाद पुरवित आहे” पहा.

- mailto:relnotes@fedoraproject.org येथे ईमेल करा.

## 2. प्रतिष्ठापन व लाइव प्रतिमा करीता नविन काय आहे

### 2.1. प्रतिष्ठापन टिप

| Fedora चे प्रतिष्ठापन कसे करायचे, त्याकरीता पहा
प्रतिष्ठापनवेळी काहिक अडचणी किंवा प्रश्न असल्यास व या प्रकाशन टिप अंतर्गत समाविष्ट केले नसल्यास, http://www.fedoraproject.org/wiki/FAQ व http://www.fedoraproject.org/wiki/Bugs/Common पहा.

Anaconda Fedora प्रतिष्ठापकाचे नाव आहे. या विभागात Anaconda व Fedora 10 प्रतिष्ठापन संबंधित अडचणी समाविष्टीत आहे.

#### 2.1.1. प्रतिष्ठापन मिडीया

| Fedora DVD ISO प्रतिमा मोठी फाइल आहे.
Fedora DVD ISO प्रतिमा डाऊनलोड करायचे असल्यास, लक्षात ठेवा सर्व फाइल डाऊलोड साधन 2 GiB पेक्षा जास्त आकाराचे फाइल समाविष्ट करू शकत नाही. कार्यक्रम wget 1.9.1-16 व पुढिल, curl, व ncftpget करीता ही मर्यादा लागू होत नाही, व यशस्विरीत्या 2 GiB पेक्षा जास्त फाइल डाऊनलोड करू शकतात. मोठी फाइल डाऊनलोड करण्याकरीता BitTorrent आणखी एक पद्धत आहे. टेरेन्ट फाइल प्राप्त व वापरण्याकरीता, http://torrent.fedoraproject.org/ पहा.

फक्त-प्रतिष्ठापन मिडीया पासून बूटवेळी अस्तित्वातील प्रणाली प्रतिष्ठापीत किंवा सुधारीत करायची पर्याय निवडल्यास Anaconda प्रतिष्ठापन माध्यमची तपासणी करायची की नाही, याकरीता विचारतो.

Fedora Live मिडीया करीता, प्रारंभिक बूट गणनावेळी बूट पर्याय मेन्यू दर्शविण्याकरीता कुठलिही कि दाबा. मिडीया चाचणी कार्यान्वीत करण्याकरीता तपासा व बूट करा निवडा. मिडीया तपासण्या करीता प्रतिष्ठापना मिडीयाचा वापर केला जाऊ शकतो. मिडीया तपासणी करतेवेळी Anaconda ज्या डिस्क मधून बूट होते त्याच्या व्यतिरिक्त Anaconda इतर डिस्कच्या तपासणी करीता विचारतो. अगाऊ मिडीयाच्या तपासणी करीता, अंतर्भूतीत मिडीया बाहेर पडा निवडा, व त्याऐवजी चाचणी करण्याजोगी माध्यमशी बदलवा.

कुठल्याही नविन प्रतिष्ठापन किंवा लाइव्ह माध्यम करीता ही चाचणी कार्यान्वीत करा.

Fedora प्रकल्प प्रतिष्ठापन-संबंधित बग कळविण्यापूर्वी ही चाचणी कार्यान्वीत करण्यास सूचवितो. बरेचशे नोंदणीकृत बग प्रत्यक्षरित्या अयोग्यरित्या-बर्ण केलेले CD किंवा DVDs मुळे होते.

खूप घटना आहेत, जेथे काहिक वापरण्याजोगी डिस्क चाचणी कार्यपद्धती द्वारे सदोषीत आहे असे आढळले असतील. या प्ररिणाम सहसा डिस्क लेखन सॉफ्टवेअर द्वारे होते ज्यात ISO फाइल पासून डिस्क बनवितेवेळी पॅडींग समाविष्टीत केले जात नाही.

| BitTorrent स्वयंरित्या फाइलची एकत्मता तपासतो.
If you use BitTorrent, any files you download are automatically validated. If your file completes downloading you do not need to check it. Once you burn your CD or DVD, however, you should still use mediacheck to test the integrity of the media.

प्रतिष्ठापनवेळी अपयश करीता इतर कारण म्हणजे सदोषीत स्मृती. Fedora च्या प्रतिष्ठापन पूर्वी स्मृतीची तपासणी करायची असल्यास, बूट मेन्यू मध्ये जाण्याकरीता कुठलिही कि दाबा, व त्यानंतर Memory Test सॉफ्टवेअर निवडा. या पर्याय Anaconda ऐवजी Memtest86 स्मृती चाचणी सॉफ्टवेअरचा वापर करतो. Memtest86 स्मृती तपासणी Esc कि दाबेपर्चंत चालूच राहते.

Fedora 10 चित्रलेखीय FTP व HTTP प्रतिष्ठापन करीता समर्थन पुरवितो. तरी, प्रतिष्ठापक प्रतिमा चे आकार RAM किंवा स्थानीय संचयन, जसे की प्रतिष्ठापन DVD किंवा Live मिडीयावर मध्ये समावेशनजोगी असावे. म्हणूनच, फक्त 192MiB पेक्षा जास्त RAM किंवा प्रतिष्ठापन DVD किंवा Live Media पासून बूट होणारे प्रणालीच चित्रलेखीय प्रतिष्ठापकचा वापर करू शकतात. 192MiB किंवा कमी RAM असल्यावर पाठ्य-आधारीत प्रतिष्ठापकाचे आपोआप वापर केला जातो. पाठ्य-आधारीत प्रतिष्ठापकाचा वापर करणे पसंत असल्यास, `boot:` प्रॉम्पट येथे `linux text` टाइप करा.

#### 2.1.2. Anaconda अंतर्गत बदलाव

- नेटवर्कींग करीता NetworkManager -- प्रतिष्ठापनवेळी Anaconda आता संजाळ संवादच्या संयोजना करीता NetworkManager चे वापर करतो. Anaconda अंतर्गत मुख्य संजाळ संवाद संयोजना काढून टाकले गेले आहे. प्रतिष्ठापनवेळी आवश्यक असल्यास वापरकर्त्यांना संजाळ संयोजना तपशील वापरण्यास विचारले जाते. त्यानंतर प्रतिष्ठापनेवेळी वापरले गेलेली संयोजना प्रणालीवर लिहीले जातात.

  अधिक माहिती करीता, http://www.fedoraproject.org/wiki/Anaconda/Features/NetConfigForNM पहा.

- प्रतिष्ठापक बूट करण्याकरीता `netinst.iso` बूट करण्याकरीता, Anaconda Fedora मिररयादी URL ला मुलभूत प्रतिष्ठापना स्त्रोत म्हणून वापरतो. पद्धत निवड करण्याकरीताचा पडदा यापुढे मुलभूतरित्या दृश्यास्पद होत नाही. मिररयादी URL चा वापर करायचा नसल्यास, एकतर `repo=`<तुमचे प्रतिष्ठापन स्त्रोत>`` किंवा प्रतिष्ठापक बूट घटक अंतर्गत `askmethod` जोडा. `askmethod` पर्याय पूर्वीच्या प्रकाशन नुरूप निवड पडदा निवडण्याकरीता पडदा पुरवितो. बूट घटक जोडण्याकरीता, प्राथमिक बूट सक्रीन अंतर्गत Tab कि दाबा व अस्तित्वातील यादीत नविन घटक जोडा. अधिक माहिती करीता, http://fedoraproject.org/wiki/Anaconda/Options वरील `repo=` व `stage2=` वर्णन पहा.

#### 2.1.3. प्रतिष्ठापन संबंधित समस्या

##### 2.1.3.1. `.iso` पासून PXE बूटींग

PXE बूटवेळी व प्रतिष्ठापन मिडीया करीता NFS द्वारे आरोहीत `.iso` फाइलचा वापर करत असल्यास, आदेश ओळवर `method=nfsiso:server:/path` जोडा. ही एक नविन आवश्यकता आहे.

##### 2.1.3.2. IDE साधन नाव

Fedora 7 अंतर्गत IDE ड्राइव्ह करीता `/dev/hdX` चा i386 व x86_64 करीता वापर `/dev/sdX` या नुरूप बदलविले गेले आहे. Fedora 7 पेक्षा पूर्वीच्या आवृत्ती पासून सुधारणा करीत असल्यास, तुम्ही सुधारणा व विभाजन मर्यादा करीता साधणास लेबल पद्धतीवर संशोधन करा.

##### 2.1.3.3. IDE RAID

सर्व IDE RAID कंट्रोलर समर्थीत नाही. RAID कंट्रोलर `dmraid` द्वारे समर्थीत नसल्यास, Linux सॉफ्टवेअर RAID संयोजीत करून RAID अर्रे जोडा. समर्थीत कंट्रोलर करीता, संगणक BIOS अंतर्गत RAID पद्धती संयोजीत करा.

##### 2.1.3.4. एकापेक्षा जास्त NIC व PXE प्रतिष्ठापन

अनेक संजाळ संवाद सक्षम सर्वर, BIOS ला माहिती असल्यामुळे प्रथम संजाळ संवाद करीता eth0 लागू करणार नाही, ज्यामुळे प्रतिष्ठापक इतर संजाळ संवाद वारण्यास सज्ज होतो व PXE द्वारे निवडलेले संवादशी वगळे असू शकते. हे वर्तन बदलविण्याकरीता, खालिल संयोजना फाइल अंतर्गत `pxelinux.cfg/*` चा वापर करा:

    	IPAPPEND 2 APPEND
    	  ksdevice=bootif

वरील संयोजना पर्याय प्रतिष्ठापकास BIOS व PXE नुरूपच संजाळ संवाद वापरण्यास प्रोत्साहीत करते. तुम्ही खालिल पर्याय सुद्धा वापरू शकता:

    	ksdevice=link

हा पर्याय संजाळ स्वीच् सह जुळलेले प्रतिष्ठापकास प्रथम संजाळ साधन वापरण्यास प्रोत्साहीत करतो.

#### 2.1.4. संबंधित अडचणी सुधारीत करा

Fedora सुधारीत करण्याकरीता विस्तृत सूचविलेले कार्यपद्धती करीता http://fedoraproject.org/wiki/DistributionUpgrades पहा.

##### 2.1.4.1. SCSI ड्राइवर विभाजन मर्यादा

जेते जुने IDE ड्राइवर प्रत्येक साधन करीता 63 विभाजन करीता समर्थन पुरवितो, तेथेच SCSI साधन प्रत्येक साधन करीता 15 विभाजन पुरवितो. Anaconda Fedora नुरूपच `libata` ड्राइवरचा वापर करतो, त्यामुळे प्रतिष्ठापनवेळी किंवा सुधारणा पद्धतीवेळी IDE डिस्क करीता 15 पेक्षा जास्त विभाजन ओळखू शकत नाही.

15 पेक्षा जास्त विभाजन असलेले प्रणालीस सुधारीत करत असल्यास, तुम्हाला डिस्कला Logical Volume Management (LVM) येथे स्थानांतरीत करावे लागेल. या निर्बंधमुळे इतर पतिष्ठापीत प्रणलीशी LVM करीता समर्थन पुरवित नसल्यास मतेभेद करीता कारणीभूत ठरू शकते. बरेच आधुनिक Linux वितरण LVM करीता समर्थन पुरविते व इतर कार्यप्रणाली करीता ड्राइवर सुद्धा उपलब्ध आहेत.

##### 2.1.4.2. डिस्क विभाजनला लेबेल असलेच पाहिजे

Linux कर्नल द्वारे हाताळले जाणारे संचयन साधन अंतर्गत बदलाव म्हणजे साधन नाव जसे की `/dev/hdX` किंवा `/dev/sdX` हे पूर्वीच्या प्रकाशन पासूनचे मुल्यशी वेगळे असतील. Anaconda साधन शोधण्याकरीता वरील अडचण विभाजन लेबल किंवा UUID वर अवलंबून राहून अडचणीचे निर्धारण करतो. न आढळल्यास, Anaconda विभाजनचे लेबल असायलाच हवे व सुधारणा पुढे चालणार नाही असे सावधाता दर्शवितो. Logical Volume Management (LVM) व साधन मॅपरचा वापर करणाऱ्या प्रणालीस लेबलची आवश्यकता भासत नाही.

###### 2.1.4.2.1. डिस्क विभाजन लेबेल तपासण्याकरीता

विभाजन लेबल पहाण्याकरीता, अस्तित्वातील Fedora प्रतिष्ठापन बूट करा, व टर्मिनल प्रॉम्पट वर खालिल प्रविष्ट करा:

    	  /sbin/blkid

यादीतील प्रत्येक खंडाच्या ओळ अंतर्गत `LABEL=` मुल्य समाविष्टीत आहे याची तासणी, खालिल नुरूप करा:

    	  /dev/hdd1: LABEL="/boot"
    	    UUID="ec6a9d6c-6f05-487e-a8bd-a2594b854406" SEC_TYPE="ext2"
    	    TYPE="ext3"

###### 2.1.4.2.2. डिस्क विभाजन लेबल स्थापीत करण्याकरीता

विना लेबेल ext2 व ext3 विभाजन करीता, खालिल आदेशचा वापर करा:

    	  su -c 'e2label /dev/example f7-slash'

VFAT फाइल प्रणाली करीता dosfstools संकुल पासून dosfslabel आदेशचा वापर करावा, व NTFS फाइल प्रणाली करीता ntfsprogs संकुल पासून ntfslabel आदेशचा वापर करावा. मशीन पुन्हासुरू करण्यापूर्वी, फाइल प्रणली आरोहन नोंदणी, व GRUB कर्नल रूट नोंदणी देखील अद्ययावतीत करा.

###### 2.1.4.2.3. फाइल प्रणाली आहोहन नोंदणी अद्ययावत करा

कुठलिही फाइल प्रणाली लेबल जोडते किंवा संपादीत करत असल्यास, `/etc/fstab` अंतर्गत साधन नोंदणी खालिलशी जुळण्याकरीता सुस्थीत केले पाहिजे:

    	  su -c 'cp /etc/fstab /etc/fstab.orig' su -c 'gedit
    	    /etc/fstab'

आरोहन नुरूप लेबल नोंदणीचे उदाहरण खालिल नुरूप आहे:

    	  LABEL=f7-slash  /  ext3  defaults  1
    	    1

###### 2.1.4.2.4. `grub.conf` कर्नल रूट नोंदणी अद्ययावतीत करा

`/` (रूट) फाइल प्रणाली करीता लेबल संपादीत केले असल्यास, grub संयोजना फाइल अंतर्गत कर्नल बूट घटक सुद्धा संपादीत केले पाहिजे:

    	  su -c 'gedit /boot/grub/grub.conf'

समजुळवणी उदाहरण कर्नल ग्रब ओळ खालिल नुरुप आहे:

    	  kernel /vmlinuz-2.6.20-1.2948.fc6 ro
    	    root=LABEL=f7-slash rhgb quiet

###### 2.1.4.2.5. लेबल करीताचे चाचणी बदलाव

विभाज लेबल सुस्थीत केल्यास, किंवा `/etc/fstab` फाइल संपादीत केल्यास, अस्तित्वातील Fedora प्रतिष्ठापन बूट करा ज्यामुळे सर्व विभाजन अजूनही आरोहीत होतात व दाखलन यशस्वी आहे, हे निश्चित होते. पूर्ण झाल्यावर, प्रतिष्ठापन मिडीयाशी प्रतिष्ठापकास रिबूट करा व सुधारणा चालु करा.

##### 2.1.4.3. सुधारणा विरूद्ध ताजे प्रतिष्ठापन

सर्वसाधारपणे, नविन प्रतिष्ठापन सुधारणा करण्यापेक्षा सूचविले जाते. हे सहसा प्रणली जे तिसरे-पक्षीय रेपॉजिटरी पासून सॉफ्टवेअर समाविष्टीत करतात त्यांना लागू होते. पूर्वीच्या प्रतिष्ठापन पासूनचे तिसरे-पक्षीय संकुल सुधारीत Fedora प्रणालीवर अपेक्षीतरित्या कार्य करणार नाही. कुठल्याही प्रकारची सुधारणा करायचे असल्यास, खालिल माहिती उपयोगी पडू शकते:

सुधारणा करण्यापूर्वी, प्रणालीस पूर्णत्या बॅकअप करा. ठराविकरित्या, `/etc`, `/home` संग्रहीत करा, व शक्य असल्यास, म्हणजे इच्छिक संकुल प्रतिष्ठापीत केले असल्यास, `/opt` व `/usr/local` संग्रहीत करा. तुम्हाला बहु-बूट पद्धती, जुने प्रतिष्ठापनचे "clone" म्हणून वैकल्पीक विभाजन मुलभूतरित्या वापरायला आवडेल का. त्या घटनेत, वैकल्पीक बूट मिडीया बनवा, जसे की GRUB बूट फ्लॉपी.

| संयोजना बॅकअप
`/etc` अंतर्गत संयोजनाचे बॅकअप ताजे प्रतिष्ठापन पूर्ण झाल्यावर प्रणाली संयोजना पुन्ह बांधणी करीता सुद्धा उपयोगी आहे.

सुधारणा पूर्ण झाल्यावर, खालिल आदेश चालवा:

    	rpm -qa --last > RPMS_by_Install_Time.txt

संकुल ज्यांची सुधारणा ठराविक दिनांकाच्या पूर्वी व्हायला हवे त्यांची तपासणी करा. तिसरे-पक्षीय रेपॉजिटरी पासून संकुल काढून टाका किंवा अद्ययावतीत करा, किंवा आवश्यकता नुरूप त्यांस हाताळा. पूर्वी प्रतिष्ठापीत संकुल कुठल्याही संयोजीत रेपॉजिटरी अंतर्गत उपलब्ध नसतील. संकुल यादी दर्शविण्याकरीता, खालिल आदेशचा वापर करा:

    	su -c 'yum list extras'

#### 2.1.5. Kickstart HTTP अडचन

HTTP द्वारे Kickstart संयोजना फाइलचा वापर करतेवेळी, किकस्टाअर्ट फाइल पुन्हप्राप्ती अपयशी ठरू शकते व त्यानुरूप त्रुटी ज्यांस फाइल पुन्हप्राप्त केल जाऊ शकत नाही असे दर्शविले जाते. ही त्रुटी यशस्वीरित्या निर्धारीत करण्याकरीता ठिक आहे बटण बरेच वेळा विना संपादन केल्यास, क्लिक करा. यावर उपाय म्हणून, Kickstart संयोजना पुन्हप्राप्त करण्याकरीता समर्थीत पद्धती पैकी एकाचे वापर करा.

#### 2.1.6. Firstboot ला विना-रूट-वापरकर्ताची आवश्यकता आहे

प्रणाली करीता Firstboot अनुप्रयोगाला विना-रूट वापरकर्ता बनविणे आवश्यक आहे. यामुळे `gdm` करीता समर्थन पुरविले जाते व रूट वापरकर्त्यास चित्रलेखीय डेस्कटॉप अंतर्गत दाखलन करीता परवानगी दिली जात नाही.

प्रतिष्ठापनवेळी संजाळ अधिप्रमाणन पद्धती निवडल्यास, Firstboot यास विना-रूट स्थानीय वापरकर्ता बनविण्याची आवश्यकता नाही.

### 2.2. Fedora लाइव प्रतिमा

Fedora 10 प्रकाशन अंतर्गत पारमपारीक प्रतिष्ठापन प्रतिमाच्या व्यतिरिक्त अनेक Fedora Live ISO प्रतिमा समाविष्ट केले जाते. हे ISO प्रतिमा बूटजोगी असतात, व मिडीयावर बर्ण केले जाऊ शकते व तसेच Fedora करीता वापरले जाऊ शकते. डिस्कवर जास्त काळ करीता व उत्तम क्षमतासाठी Fedora Live प्रतिमा अनुक्रमही प्रतिष्ठापन करीता पुरविले जाते.

#### 2.2.1. उपलब्ध प्रतिमा

उपलब्ध वर्तमान स्पीनच्या पूर्ण यादी करीता, व त्यांच्या वापरणी संबंधि सूचनांकरीता, खालिल पहा:

http://fedoraproject.org/wiki/CustomSpins

#### 2.2.2. वापरणी वियषी माहिती

Fedora Live प्रतिमा पासून बूट करण्याकरीता, संगणकात मिडीया अंतर्भूत करा व संगणक पुन्हा सुरू करा. दाखलन व डेस्कटॉप वातावरण वापरण्याकरीता, वापरकर्तानाव `fedora` प्रविष्ट करा. या खात्यावर गुप्तशब्ध नाही. GNOME-आधारीत Fedora Live प्रतिमा आपोआप एक मिनीट नंतर दाखलन करते, त्यामुळे वापरकर्त्यांना ठराविक भाषा निवडण्याकरीता वेळ मिळतो. दाखलन केल्यावर, Live प्रतिमाचे अनुक्रम हार्ड डिस्कवर प्रतिष्ठापीत करायचे असल्यास, डेस्कटॉप वरील हार्ड ड्राइव्हवर प्रतिष्ठापीत करा चिन्हावर क्लिक करा.

#### 2.2.3. तुमची मिडीया तपासत आहे

Fedora लाइव मिडीया तपासण्याकरीता, प्रारंभिक बूट काऊन्टडाऊनवेळी बूट पर्याय मेन्यू दर्शविण्याकरीता कुठलिही कि दाबा. तपासा निवडा व मिडीया चाचणी कार्यान्वीत करण्याकरीता बूट करा.

कुठल्याही नविन माध्यम करीता ही चाचणी कार्यान्वीत करा.

#### 2.2.4. पाठ्य पद्धती प्रतिष्ठापना

Fedora लाइव प्रतिमाचे पाठ्य पद्धती प्रतिष्ठापना कार्यान्वीत करण्याकरीता, कन्सोल अंतर्गत liveinst चा वापर करा.

#### 2.2.5. USB बूटींग

Fedora Live प्रतिमाचा वापर करण्याचा इतर मार्ग म्हणजे त्यांस USB स्टीक वर चालवा. हे करण्याकरीता, liveusb-creator चित्रलेखीय संवादचा वापर करा. liveusb-creator संकुल सॉफ्टवेअर जोडा/काढून टाका द्वारे शोधा व प्रतिष्ठापीत करा, किंवा yum द्वारे प्रतिष्ठापीत करा:

          su -c 'yum install liveusb-creator'

चित्रलेखीय साधन ऐवजी, तुम्ही livecd-tools संकुल पासून आदेश ओळ संवादचा वापर करू शकता. व त्यानंतर, livecd-iso-to-disk स्क्रिप्ट चालवा:

    /usr/bin/livecd-iso-to-disk /path/to/live.iso /dev/sdb1

`/dev/sdb1` यास जेथे तुम्हाला प्रतिमा स्थीत करायचे त्या विभाजन सह बदलवा.

ही सदोषीत कार्यपद्धती नाही; वर्तमाक्षणी USB स्टीक वरील माहिती संग्रहीत केली जाते.

या साधनांची Windows आवृत्ती देखील उपलब्ध आहे जे वापरकर्त्यांना Fedora चे वापर किंवा स्थानांतरन करीता संमती देते.

#### 2.2.6. कायमस्वरुपी मुख्य संचयीका

इतर प्रणालीशी दीर्गकाळ `/home` करीता समर्थन Fedora 10 अंतर्गत पुरविले गेले आहे. यात तुमची USB स्टीक हरविल्यास किंवा चोरीला गेल्यास प्रणालीच्या संरक्षणहेतु `/home` चे एनक्रीप्शन करीता समर्थन पुरविले गेले आहे. या गुणविशेषचा वापर करण्याकरीता, Live प्रतिमा डाऊनलोड केल्यावर खालिल आदेश चालवा:

          livecd-iso-to-disk --home-size-mb 512 /path/to/live.iso /dev/sdb1

`/dev/sdb1` यास जेथे तुम्हाला प्रतिमा स्थीत करायचे त्या विभाजन सह बदलवा.

दीर्गकाळ `/home` करीता `512` ला मेगाबाइट अंतर्गत योग्य आकाराशी बदलाव. livecd-iso-to-disk शेल स्क्रीप्ट यास `LiveOS` संचयीका अंतर्गत CD प्रतिमेच्या सर्वोच्च स्थानी संग्रहीत केले जाते. Fedora Live प्रतिमा, `/home`, व मिडीयावर कुठलिही इतर माहिती संग्रहीत करण्याकरीता, USB मिडीया अंतर्गत अतिरीक्त मोकळी जागा असायला हवी. मुलभूतरित्या, हे माहिती एनक्रिप्ट करते व वापरणी करीता गुप्तवाक्यरचना साठी विचारते. विना एनक्रीप्शन `/home` हवे असल्यास, तुम्ही `--unencrypted-home` पर्याय निश्चित करू शकता.

लक्षात ठेवा Note that later runs of livecd-iso-to-disk चे पुढिल रन USB स्टीक वरील बनलेले `/home` यास संग्रहीत करते, ज्यामुळे Live प्रतिमा बदलविल्यावरही मुख्य संचयीकाचा वापर करू शकता.

#### 2.2.7. लाइव USB टिकाऊपणा

Fedora Live प्रतिमा सह दीर्गकाळ बदलाव Fedora 9 व पुढिल करीता समर्थीत आहे. याचा प्राथमिक वापर USB फ्लॅश ड्राइव्ह वरील Fedora Live प्रतिमा बूट करण्याकरीता व बदलाव त्याच साधनावर संग्रहीत करण्याकरीता केला जातो. हे करण्याकरीता, Fedora Live प्रतिमा डाऊनलोड करा व त्यानंतर खालिल आदेश चालवा:

    livecd-iso-to-disk --overlay-size-mb 512 /path/to/live.iso /dev/sdb1

`/dev/sdb1` यास जेथे तुम्हाला प्रतिमा स्थीत करायचे त्या विभाजन सह बदलवा.

दीर्गकाळ माहिती किंवा overlay करीता `512` यास मेगाबाइट अंतर्गत योग्य आकाराशी बदलवा. livecd-iso-to-disk शेल स्क्रिप्ट `LiveOS` संचयीका अंतर्गत CD प्रतिमाच्या सर्वोच्च स्थानी संग्रहीत केले जाते. Fedora Live प्रतिमा, overlay, व मिडीयावरील इतर माहिती करीता USB मिडीयावर अतिरीक्त मोकळी जागा असायला हवी.

#### 2.2.8. Intel-आधारीत Apple हार्डवेअर वर USB पासून Fedora लाइव प्रतिमा बूट करत आहे

Live प्रतिमेला USB प्रतिमेत समाविष्ट करणे व त्यानंतर Intel प्रोसेसर-आधारीत Apple हार्डवेअर वर बूट करीता समर्थन आता Fedora 10 अंतर्गत पुरविले जाते. x86 मशीन प्रमाणेच, या हार्डवेअरला USB स्टीकचे पुन्हस्वरूपनची आवश्यकता आहे. USB स्टीक संयोजीत करण्याकरीता, खालिल आदेश चालवा:

    /usr/bin/livecd-iso-to-disk --mactel /path/to/live.iso /dev/sdb1

`/dev/sdb1` यास जेथे तुम्हाला प्रतिमा स्थीत करायचे त्या विभाजन सह बदलवा.

लक्षात ठेवा livecd-iso-to-disk साधन करीताचे सर्व बाब येथे देखील वापरले जाऊ शकते.

#### 2.2.9. सर्वसाधारण Fedora प्रतिष्ठापन पासूनचे फरक

Fedora लाइव्ह प्रतिमा सर्वसाधारण Fedora प्रतिष्ठापन पेक्षा खालिल नुरूप वेगळे आहे.

- Fedora Live प्रतिमा सामान्य DVD प्रतिमा अंतर्गत उपलब्ध संकुलचे उपसंच पुरवितो. दोन्ही सर्व संकुल समाविष्ट असलेले रेपॉजिटरीशी जुळवणी स्थापीत करतात.

- SSH डीमन `sshd` मुलभूतरित्या अकार्यान्वीत केले जाते. Fedora Live प्रतिमा अंतर्गत मुलभूत वापरकर्तानावास गुप्तशब्द नसल्यामुळे, डीमन अकार्यान्वीत केले जाते. तरी, हार्ड डिस्क वर प्रतिष्ठापन करतेवेळी नविन वापरकर्तानाव व गुप्तशब्द करीता विचारले जाते.

- Live मिडीया पासून हार्ड डिस्कवर पूर्णतया फाइल प्रणाली प्रतिकृत करत असल्यामुळे, Fedora Live प्रतिमा प्रतिष्ठापना कुठलेही संकुल निवड किंवा सुधारणा करीता परवानगी देत नाही. प्रतिष्ठापना पूर्ण झाल्यावर, व तुमची प्रणाली पुन्ह बूट झाल्यावर, सॉफ्टवेअर जोडा/काढून टाका साधन, yum, किंवा इतर सॉफ्टवेअर व्यवस्थापन साधन द्वारे तुम्ही संकुल इच्छा नुरूप जोडू किंवा काढून टाकू शकता.

- Fedora लाइव प्रतिमा i586 मांडणीवर कार्य करत नाही.

### 2.3. हार्डवेअर पूर्वदृश्य

वापरकर्ते बरेचवेळी Fedora चे हार्डवेअर सहत्वता यादीlist (HCL) करीता विनंती करतात, परंतु ते लक्ष्यपूर्वकरित्या वगळले गेले आहे. का? ते कठिण आहे व एका लहान Linux वितरण ऐवजी वापरकर्ता समाज द्वारे उत्तमरित्या हाताळले जाऊ शकते.

तरी, क्लोस्ड्-सोअर्स हार्डवेअर ड्राइवर व हार्डवेअर करीता बायनरी फर्मवेअरच्या अडचणीं विरूद्ध धोरण असले, तरी Fedora प्रकल्प Fedora वापरकर्त्यांकरीता काहिक अगाऊ माहिती पुरविते.

#### 2.3.1. या प्रकाशन टिप अंतर्गत उपयोगी हार्डवेअऱ माहिती

- 32-बीट करीता - Section 2.4.2, “Fedora करीता x86 संयोजना”

- 64-बीट x86 करीता - Section 2.4.3, “Fedora करीता x86_64 संयोजना”

- PowerPC (PPC) करीता - Section 2.4.4, “Fedora करीता PPC संयोजना”

#### 2.3.2. हार्डवेअर स्टाअन्स्

http://fedoraproject.org/wiki/ForbiddenItems पासून:

- व्यापार मालकीय असल्यास, Fedora अंतर्गत समाविष्ट केले जाऊ शकत नाही.

- हे कार्यदेशीररित्या मान्य नाही, त्याचे Fedora अंतर्गत समावेशन होऊ शकत नाही.

- United States फेडरल नियमचे उल्लंघन केल्यास, Fedora अंतर्गत समाविष्ट केले जाऊ शकत नाही.

#### 2.3.3. तुम्ही काय करू शकता?

1. सक्रीय व्हा. तुमच्या हार्डवेअर विक्रेत्याला फक्त फ्री, ओपन सोअर्स ड्राइवर व फर्मवेअर करीता मांगणी करा

2. विकत घेण्याची शक्तीचा वापर करा व ओपन ड्राइवर व फर्मवेऱ पुरविणाऱ्या हार्डवेअर विक्रेता पासूनच हार्डवेअरची खरेदी करा. अधिक माहितीकरीता http://www.fsf.org/campaigns/hardware.html हे पहा.

### 2.4. मांडणी उद्देशीत टिप

हा विभाग Fedora वरील समर्थीत हार्डवेअर मांडणींशी संबंधित टिप पुरविते.

#### 2.4.1. 64-बीट प्लॅटफॉर्म - x86_64 व ppc64 वरील RPM बहुमांडणी समर्थन

समान संकुल करीता अनेक मांडणी करीता RPM परस्पर प्रतिष्ठापन सुविधा पुरवितो. मांडणी दर्शविले जाते नसल्याने, एकसारखे संकुल समाविष्ट करण्याकरीता मुलभूत संकुल यादी दर्शविण्याकरीता rpm -qa आदेशचा वापर करा. मुलभूतरित्या मांडणी दर्शविण्याकरीता, त्याऐवजी, repoquery आदेशचा वापर करा, जे the yum-utils संकुलचा एक भाग आहे. yum-utils प्रतिष्ठापीत करण्याकरीता, खालिल आदेश चालवा:

          su -c 'yum install yum-utils'

rpm चा वापर करून सर्व संकुल मांडणीसह दर्शविण्याकरीता, खालिल आदेशचा वापर करा:

          rpm -qa --queryformat "%{name}-%{version}-%{release}.%{arch}\n"

मांडणी दर्शविण्याकरीता ही यंयोजना मुलभूत चौकशी बदलविते. `/etc/rpm/macros` (प्रणाली संयोजना करीता) किंवा `~/.rpmmacros` (प्रत्येक-वापरकर्ता संयोजना करीता) जोडा.

          %_query_all_fmt %%{name}-%%{version}-%%{release}.%%{arch}

#### 2.4.2. Fedora करीता x86 संयोजना

या विभागात Fedora व x86 हार्डवेअर प्लॅटफॉर्म विषयी ठराविक माहिती समाविष्टीत आहे.

##### 2.4.2.1. x86 करीता हार्डवेअर आवश्यकता

प्रतिष्ठापनेवेळी किंवा नंतर ठराविक गुणविशेष वापरायचे असल्यास, तुम्हाला इतर हार्डवेअर घटक जसे की विडीओ व संजाळ कार्ड विषयी माहिती ठेवणे आवश्यक असू शकते आहे.

###### 2.4.2.1.1. प्रोसेसर व स्मृती

खालिल CPU संयोजना वर्णन Intel प्रोसेसर नुरूप केले गेले आहे. इतर प्रोसेर, जसे की AMD, Cyrix, व VIA जे खालिल Intel प्रोसेसरशी सहत्व व समानरूप आहेत, त्यांस Fedora सह देखील वापरले जाऊ शकते.

Fedora 10 ला Intel Pentium किंवा त्यापेक्षा उत्तम प्रोसेसरशी आवश्यकता आहे, व ते Pentium 4 व पुढील प्रोसेर करीता सुधारीत केले असावे.

- पाठ्य-पद्धती करीता सूचविले गेले आहे: 200 MHz Pentium-वर्ग किंवा त्यापेक्षा अधिक कार्यक्षम

- चित्रलेखीय-पद्धती करीता सूचविले गेले आहे: 400 MHz Pentium II किंवा त्यापेक्षा अधिक कार्यक्षम

- पाठ्य-पद्धती करीता किमान RAM: 128MiB

- चित्रलेखीय-पद्धती करीता किमान RAM: 128MiB

- चित्रलेखीय करीता सूचविलेले RAM: 256MiB

###### 2.4.2.1.2. हार्ड डिस्क जागा

DVD प्रतिष्ठापन पासूनचे सर्व संकुलचा आकार 9 GB डिस्क जागा व्यापू शकतो. शेवटचे प्रतिष्ठापन आकार प्रतिष्ठापन स्पीन व प्रतिष्ठापनवेळी निवडलेले संकुल द्वारे केले जाते. प्रतिष्ठापन वातावरण करीता समर्थन पुरविण्याकरीता प्रतिष्ठापनेवेळी अगाऊ डिस्क जागाची आवश्यकता असते. अगाऊ डिस्क जागा `/Fedora/base/stage2.img` चे आकार व प्रतिष्ठापीत प्रणाली अंतर्गत `/var/lib/rpm` फाइलचे आकाराशी निगडीत आहे.

प्रत्यक्ष अंमलात किमा प्रतिष्ठापन करीता अगाऊ जागेचेशी आवश्यकता 90MiB अशी असू शकते तेच पूर्णत्या कमाल प्रतिष्ठापन करीता अगाऊ जागेचेशी आवश्यकता 175 MiB अशी असू शकते.

कुठल्याही वापरकर्ता माहिती करीता अगाऊ जागेची आवश्यकता लागते व योग्य प्रणाली कार्यपद्धती करीता किंमान 5% मोकळी जागा आरक्षीत केले पाहिजे.

#### 2.4.3. Fedora करीता x86_64 संयोजना

हा विभाग Fedora व x86_64 हार्डवेअर प्लॅटफार्म विषयी ठराविक माहिती पुरवितो.

##### 2.4.3.1. x86_64 करीता हार्डवेअर आवश्यकता

प्रतिष्ठापनेवेळी किंवा नंतर ठराविक गुणविशेष वापरायचे असल्यास, तुम्हाला इतर हार्डवेअर घटक जसे की विडीओ व संजाळ कार्ड विषयी माहिती ठेवणे आवश्यक असू शकते आहे.

###### 2.4.3.1.1. x86_64 करीता स्मृती आवश्यकता

- पाठ्य-पद्धती करीता किमान RAM: 256MiB

- चित्रलेखीय करीता किमान RAM: 384MiB

- चित्रलेखीय करीता सूचविले गेलेले RAM: 512MiB

###### 2.4.3.1.2. x86_64 करीता हार्ड डिस्क जागा आवश्यकता

DVD प्रतिष्ठापन पासूनचे सर्व संकुलचा आकार 9 GB डिस्क जागा व्यापू शकतो. शेवटचे प्रतिष्ठापन आकार प्रतिष्ठापन स्पीन व प्रतिष्ठापनवेळी निवडलेले संकुल द्वारे केले जाते. प्रतिष्ठापन वातावरण करीता समर्थन पुरविण्याकरीता प्रतिष्ठापनेवेळी अगाऊ डिस्क जागाची आवश्यकता असते. अगाऊ डिस्क जागा `/Fedora/base/stage2.img` चे आकार व प्रतिष्ठापीत प्रणाली अंतर्गत `/var/lib/rpm` फाइलचे आकाराशी निगडीत आहे.

प्रत्यक्ष अंमलात किमा प्रतिष्ठापन करीता अगाऊ जागेचेशी आवश्यकता 90MiB अशी असू शकते तेच पूर्णत्या कमाल प्रतिष्ठापन करीता अगाऊ जागेचेशी आवश्यकता 175 MiB अशी असू शकते.

कुठल्याही वापरकर्ता माहिती करीता अगाऊ जागेची आवश्यकता लागते व योग्य प्रणाली कार्यपद्धती करीता किंमान 5% मोकळी जागा आरक्षीत केले पाहिजे.

#### 2.4.4. Fedora करीता PPC संयोजना

हा विभागात Fedora व PPC (Power PC) हार्डवेअर प्लॅटफॉर्म विषयी ठराविक माहिती समाविष्टीत आहे.

##### 2.4.4.1. PPC करीता हार्डवेअर आवश्यकता

###### 2.4.4.1.1. प्रोसेसर व स्मृती

- किमान CPU: PowerPC G3 / POWER3

- Fedora 10 आता नविन जागील पद्धतीचे Apple Power Macintosh करीता समर्थन पुरविते, circa 1999 पासून पुरविते जाते. जरी Old World मशीन कार्य करत असेल, तरी त्यांस विशेष बूटलोडरची आवश्यकता लागते जे Fedora वितरण अंतर्गत समाविष्टीत नाही. Fedora ची POWER5 व POWER6 मशीनवर सुद्धा प्रतिष्ठापन व चाचणी केली गेली आहे.

- Fedora 10 pSeries व Cell Broadband Engine मशीन करीता समर्थन पुरवितो.

- Fedora 10 Sony PlayStation 3 व Genesi Pegasos II व Efika करीता सुद्धा समर्थन पुरवितो.

- Fedora 10 मध्ये P.A. Semiconductor 'Electra' मशील करीता नविन हार्डवेअर समर्थन समाविष्टीत आहे.

- Fedora 10 मध्ये Terrasoft Solutions पावरस्टेशन वर्कस्टेशन करीता समर्थन सुद्धा समाविष्टीत आहे.

- पाठ्य-पद्धती करीता सूचविले गेलेले आहे: 233 MHz G3 किंवा उत्तम, 128MiB RAM.

- चित्रलेखीय करीता सूचविले गेलेले: 400 MHz G3 किंवा उत्तम, 256MiB RAM.

###### 2.4.4.1.2. हार्ड डिस्क जागा

पूर्णतया संकुलचे आकार 9 GiB पेक्षा जास्त डिस्क जागा व्यापू शकते. अंतिम आकार पूर्णतया प्रतिष्ठापन स्पीन व प्रतिष्ठापनवेळी निवडलेले संकुल द्वारे केली जाते. प्रतिष्ठापन वातावरणास समर्थन करीता अगाऊ डिस्क जागेची आवश्यकता लागते. ही अगाऊ डिस्क जागा प्रतिष्ठापीत प्रणाली वरील `/Fedora/base/stage2.img` (प्रतिष्ठापना डिस्क 1) व `/var/lib/rpm` अंतर्गत फाइल आकाराशी परस्पर आहे.

प्रत्यक्षरित्या, किमान प्रतिष्ठापन करीता किमान 90 MiB ची अगाऊ जागा आवश्यक आहे व कमाल प्रतिष्ठापन करीता कमाल 175 MiB ची अगाऊ जागा आवश्यक आहे.

कुठल्याही वापरकर्ता माहिती करीता अगाऊ जागा आवश्यक आहे, व किमान 5% मोफत जाता योग्य प्रणाली कार्यपद्धती करीता राखीव ठेवली पाहिजे.

##### 2.4.4.2. 64-bit मशीन वरील 4 KiB पान

Fedora Core 6 अतंर्गत 64KiB पानाशी प्रयोग केल्यानंतर, PowerPC64 कर्नल आता पुन्हा 4KiB पानाचा वापर करेल. सुधारणावेळी प्रतिष्ठापकाने स्वयंरित्या आढळलेले स्वॅप विभाजनचे पुन्ह स्वरूपन केले पाहिजे.

##### 2.4.4.3. Apple कळफलक

Apple प्रणाली वरील Option कि PC वरील Alt किशी संलग्न आहे. Alt कि द्वारे निर्देशीत दस्तऐवजीकरण व प्रतिष्ठापकच्या ऐवजी Option कि वापर करा. काहिक जोडणी अंतर्गत तुम्हाला Option कि यास Fn कि सह वापरावे लागेल, जसे की आभासी टर्मिनल tty3 येथे जाण्याकरीता Option+Fn+F3 याचा वापर करा.

##### 2.4.4.4. PPC प्रतिष्ठापन टिप

Fedora प्रतिष्ठापन डिस्क 1 समर्थीत होर्डवेअरवर बूट होते. याच्या व्यतिरिक्त, डिस्क मधिल `images/` संचयीकाच्या अंतर्गत बूटजोगी CD प्रतिमा आढळली जाते. या प्रतिमांचे वर्तन प्रणाली हार्डवेअर नुरूप असते:

- बरेच मशीनांवरील -- बूटलोडर स्वयंरित्या प्रतिष्ठापना डिस्क पासून योग्य 32-bit किंवा 64-bit प्रतिष्ठापक बूट करतो.

- 64-बीट IBM pSeries (POWER4/POWER5/POWER6), वर्तमान iSeries प्रारूप -- CD बूट करण्याकरीता OpenFirmware चा वापर केल्यानंतर, बूटलोडर, yaboot, स्वयंरित्या 64-बीट प्रतिष्ठापक बूट करतो.

- IBM "Legacy" iSeries (POWER4) -- "Legacy" यानुरूप नामांकीत iSeries प्रारूप, जे OpenFirmware चा वापर करत नाही, यास प्रतिष्ठापन वृक्षातील `images/iSeries` संचयीका अंतर्गत स्थीत बूट प्रतिमाची आवश्यकता लागते.

- Genesi Pegasos II / Efika 5200B -- Fedora कर्नल powerdeveloper.org पासूनचे "Device Tree Supplement" याच्या वापर विना Pegasos व Efika करीता समर्थन पुरविते. तरी, फर्मवेअर अंतर्गत ISO9660 करीत पूर्णतया समर्थन न पुरविण्याचा अर्थ म्हणजे CD पासून yaboot द्वारे बूटींग शक्य नाही. त्याऐवजी, CD किंवा संजाळ वरील बूट करण्याकरीता 'netboot' प्रतिमाचा वापर करा. प्रतिमाच्या आकारमुळे, तुम्ही फर्मवेअरचे `load-base` वेरियेबल फाइल दाखलन करीता मुलभूत 4MiB ऐवजी 32MiB अशी मोठी संख्या निश्चित करा:

      	  setenv load-base 0x2000000

  OpenFirmware प्रामप्टवर, Efika अद्ययावत बूट करण्याकरीता खालिल आदेश प्रविष्ट करा, आवश्यकता पडल्यास, CD पासूनचे netboot प्रतिमाचा वापर करा:

      	  boot cd: /images/netboot/ppc32.img

  किंवा संजाळ पासून:

      	  boot eth ppc32.img

  प्रतिष्ठापीत Fedora प्रणाली बूटजोगी बनविण्याकरीता तुम्हाला OpenFirmware स्वत: संयोजीत करावे लागेल. हे करण्याकरीता, `boot-device` व `boot-file` एन्वायरर्नमेन्ट वेरीयेबल योग्यरित्या निश्चित करा, व yaboot यास `/boot` विभाजन पासून दाखल करा. उदाहरणार्थ, मुलभूत प्रतिष्ठापनास खालिल गोष्टींची आवश्यकता भासेल:

      setenv boot-device hd:0 setenv boot-file
      	    /yaboot/yaboot setenv auto-boot? true

- PA Semi Electra -- Electra फर्मवेअर अजूनही yaboot करीता समर्थन पुरवित नाही; Electra वरील प्रतिष्ठापन करीता, तुम्ही `ppc64.img` नेटबूट प्रतिमा बूट करू शकता. प्रतिष्ठापना नंतर, प्रतिष्ठापीत कर्नल व `/boot` विभाजन पासून initrd दाखल करण्याकरीता तुम्हाला स्वत: फर्मवेअर संयोजीत करावे लागेल.

  पुढिल तपशील करीता फर्मवेअर दस्तऐवजीकरण पहा.

- Sony PlayStation 3 -- PlayStation 3 वरील प्रतिष्ठापन करीता, प्रथम फर्मवेअर 1.60 किंवा पुढिल आवृत्ती करीता अद्ययावत करा. "इतर OS" बूट लोडर फ्लॅश अतंर्गत प्रतिष्ठापीत केले पाहिजे, त्याकरीता http://www.playstation.com/ps3-openplatform/manual.html येथील सूचना पहा. Sony च्या "ADDON" CD पासून, व ftp://ftp.kernel.org/pub/linux/kernel/people/geoff/cell/ येथूनही, एक योग्य बूट लोडर प्रतिमा उपलब्ध होते.

  एकदा बूट लोडर प्रतिष्ठापीत झाल्यास, PlayStation 3 हे Fedora प्रतिष्ठपना मिडीया पासून बूट व्हायला हवे. FTP किंवा HTTP कार्यपद्धती पेक्षा कमी स्मृतीचा वापर करत असल्यामुळे संजाळ प्रतिष्ठापना NFS सह सर्वात उत्तमरिती कार्य करते, ते कृपया करून लक्षात ठेवा. पाठ्य पर्यायचा वापर करून प्रतिष्ठापक द्वारे स्मृतीचा वापरही कमी होतो.

  Fedora व PlayStation3 किवा PowerPC वर Fedora करीता अधिक माहिती साठी, Fedora-PPC मेलींग यादी (http://lists.infradead.org/mailman/listinfo/fedora-ppc) किंवा FreeNode (http://freenode.net/.) वरील #fedora-ppc मार्गशी जुळवणी स्थापीत करा

- संजाळ बूटींग -- प्रतिष्ठापक कर्नल व ramdisk समाविष्टीत एकत्रीत प्रतिमा प्रतिष्ठापना वृक्ष अतंर्गत `images/netboot/` संचयीका येथे समाविष्टीत आहे. त्याचे उद्देश TFTP सह संजाळ बूटींग करीता केले जाते, परंतु त्याचा वापर बरेच मार्ग नुरूप केले जाऊ शकते.

  yaboot लोडर IBM pSeries व Apple Macintosh करीता TFTP बूटींग समर्थन पुरवितो. Fedora प्रकल्प netboot प्रतिमा वरील yaboot च्या वापर करीता प्रत्सोहन करतो.

###### 2.4.4.4.1. PPC केंद्रीत संकुल

- ppc64-utils संकुलचे स्वतंत्र संकुल अंतर्गत विभाजन केले गेले आहे जे अपस्ट्रीम संकुलन दर्शविते (ps3pf-utils, powerpc-utils, powerpc-utils-papr.) जरी mkzimage आदेश यापुढे पुरविले जात नाही, तरी तुम्हीkernel-bootwrapper संकुल पासून wrapper स्क्रिप्टचा वापर करू शकता:

      wrapper -i initrd-${KERN_VERSION}.img -o
      	zImage-${KERN_VERSION}.img vmlinuz-${KERN_VERSION}

### 2.5. X Window प्रणाली - चित्रलेखन

या विभागात Fedora सह पुरविले गेलेली, X Window प्रणाली लागू करणे, X.Org, संबंधित माहिती समाविष्टीत आहे.

#### 2.5.1. X संयोजना बदलाव

Fedora 10 X सर्वर करीता

    evdev

इन्पुट ड्राइवरला मानक माऊस व कळफलक ड्राइवर म्हणून वापरतो. हा ड्राइवर HAL शी कार्य करतो व रनटाइमवेळी साधन जोडण्याक किंवा काढून टाकण्यास प्रत्येक साधण्यास संयोजना पुरवितो.

#### 2.5.2. तिसरे-पक्षीय विडीओ ड्राइवर

तिसरे-पक्षीय विडीओ ड्राइवर वापरण्याकरीता विस्तृत मार्गदर्शन विषयी Xorg तिसरे-पक्षीय ड्राइवर पान पहा.

http://fedoraproject.org/wiki/Xorg/3rdPartyVideoDrivers

#### 2.5.3. स्त्रोत

http://who-t.blogspot.com/2008/07/input-configuration-in-nutshell.html -- Evdev configuration.

### 2.6. Fedora 10 बूट-वेळ

Fedora 10 मध्ये बहु बूट-वेळ अद्ययावत, जलद बूटींग व चित्रलेखीय बूटींग कार्यान्वीत करण्याकरीता बदलाव समाविष्टीत केले गेले आहे.

#### 2.6.1. GRUB

GRUB मेन्यू यापुढे प्रारंभवेळी ड्युअल-बूट प्रणालीला वगळता, दर्शविले जात नाही. GRUB मेन्यू दर्शविण्याकरीता, कर्नल दाखल करण्यापूर्वी Shift कि दाबा. (इतर कि दाबल्यावरही हरकत नाही परंतु Shift कि वापरणी करीता सर्वात सुरक्षीत आहे.)

#### 2.6.2. Plymouth

Plymouth हे चित्रलेखीय बूट अप प्रणाली आहे जे Fedora 10 सह प्रथमवेळी दाखल होईल.

- grub आदेश ओळवर rhgb जोडल्यास Plymouth ला तुमच्या हार्डवेअर करीता योग्य प्लगइन दाखल करण्यास निर्देशीत करते.

- Plymouth सह समाविष्टीत चित्रलेखीय बूट स्पलॅश पडदयाला कर्नल पद्धती संयोजना ड्राइवर उत्तमरित्या कार्य करण्याची आवश्यकता आहे. अजूनही सर्व हार्डवेअर करीता कर्नल पद्धतीसंयोजना ड्राइवर उपलब्ध नाही. ड्राइवर उपलब्ध होण्यापूर्वी चित्रलेखीय स्पलॅश पहाण्याकरीता, कर्नल grub आदेश ओळवर `vga=0x318` प्रविष्ट करा. हे vesafb चा वापर करते, जे सहसा फ्लॅट पॅनल करीता मुळ रेजोल्यूशन पुरवित नाही, व लुकलुकणे किंवा इतर अनपेक्षीत X कार्य करते. कर्नल पद्धतीसंयोजना ड्राइवर किंवा `vga=0x318` विना, Plymouth पाठ्य-आधारीत कार्यान्वतीजोगी प्लगइनचा वापर करते.

- वर्तमानक्षणी, फक्त Radeon R500 व त्यापेक्षा जास्त वापरकर्त्यांना मुलभूतरित्या कर्नल पद्धती संयोजीत करण्याची परवानगी मिळते. R100 व R200 करीता पद्धती संयोजना पुरविण्याचे कार्य प्रगतीत आहे. त्याचबरोबर, Intel कर्नल पद्धतीसंयोजना ड्राइवरचे विकास सुरू आहे, परंतु त्यांस मुलभूतरित्या कार्यान्वीत केले जात नाही.

- कर्नल पद्धतीसंयोजना ड्राइवरचे अजूनही विकास चालू आहे व त्यात बग असू शकते. बूट वेळी जर काळा पडदा दृश्यास्पद असल्यास, किंवा आवाज येते परंतु पडद्यावर काहीच दृश्यास्पद नाही, कर्नल बूट प्रॉमप्टवर grub अंतर्गत `nomodeset` चा वापर केल्यास पद्धतीसंयोजना अकार्यान्वीत केले जाते.

- Plymouth बूट संदेश लपवितो. बूट संदेश पहाण्याकरीता, बूटवेळी Esc की दाबा, किंवा बूट झाल्यावर `/var/log/boot.log` येथे पहा. याच्या व्यतिरिक्त, कर्नल आदेश ओळ पासून rhgb काढून टाकल्यावर सर्व बूट संदेश दर्शविले जाते. बूट सावधानता पहाण्याकरीता दाखलन पडद्यावर स्थिती दर्शविणारे एक चिन्ह देखील आढळले जाते.

#### 2.6.3. जलद बूटींग

कार्यपद्धती प्रारंभ मध्ये सुधारणा प्राप्त झाल्यापासून Fedora 10 आणखी जलदरित्या बूट होते.

- Readahead बूट कार्यप्दतीच्या परस्पर सुरू होते.

- Udev हळुवारपणे कार्य करत असल्याचे दृश्यास्पदरित्या आढळेल परंतु readahead बूट कार्य करीता आवश्यक सर्व डिस्क बफर पार्श्वभूमीत वाचतो व पूर्ण बूट कार्यपद्धती लहान करते. readahead फाइल यादीचे निर्माण दर माहिन्याला होते व `/.readahead_collect` यास सक्रीय केल्याने कार्यान्वीत होते. readahead-collector व/किंवा readahead बंद करण्याकरीता संयोजना फाइल `/etc/sysconfig/readahead`संपादीत केले जाऊ शकते.

#### 2.6.4. कर्नल पद्धती स्थापना

Kernel modesetting (KMS) DRM ड्राइवर मध्ये मुलभूतरित्या कार्यान्वीत किंवा अकार्यान्वीत असे निश्चित केले जाऊ शकते व बूट-वेळी कार्यान्वीत किंवा अकार्यान्वीत केले जाऊ शकते.

- दोन्ही Plymouth व DDX ड्राइवर KMS अस्तित्वात आहे का व कार्यान्वीत केले जाऊ शकते का हे तपासते. अस्तित्वात व कार्यान्वीत असल्यास, Plymouth व DDX ड्राइवर त्याचा फायदा घेतो.

- KMS न आढळल्यास किंवा अस्तित्वात आहे परंतु अकार्यान्वीत असल्यास Plymouth आपोआप पाठ्य प्रदर्शन निवडतो व DDX ड्राइवर आपोआप वापरकर्ता-क्षेत्र पद्धतीसंयोजना निवडतो.

- जलद वापरकर्ता बदलाव, X सर्वर बदलाव, व चित्रलेखीय पॅनीक संदेश करीता परवानगी देतो.

## 3. मिल्टीमिडीया विषयी सकारात्मक दृष्टीकोण

### 3.1. मल्टीमीडिया

Fedora अंतर्गत क्रमवारी नुरूप मल्टीमिडीया कार्यपद्धती समाविष्टीत आहे, त्यात प्लेबॅक, रेकॉर्डींग, व संपादन देखिल समाविष्टीत आहे. अगाऊ संकुल Fedora संकुल संग्रह रेपॉजिटरी पासून प्राप्त केले जाऊ शकते. Fedora अंतर्गत मल्टीमिडीया विषयी अगाऊ माहिती करीता, Fedora प्रकल्प संकेतस्थळावरील http://fedoraproject.org/wiki/Multimedia मल्टीमिडीया विभाग पहा.

#### 3.1.1. मल्टिमिडीया वादक

Fedora अंतर्गत मिडीया प्लेबॅक करीता Rhythmbox व Totem चे मुलभूत प्रतिष्ठापन समाविष्टीत आहे. Fedora रेपॉजिटरी अंतर्गत बरेच इतर कार्यक्रम उपलब्ध आहे, त्यात प्रचलीत XMMS वादक व KDE चे Amarok समाविष्टीत आहे. दोन्ही GNOME व KDE अंतर्गत बरेच स्वरूपनसह वापरण्याजोगी प्लेयरचे निवडसंच आहे. इतर स्वरूपन हाताळण्याकरीता तिसरे समुह कडून अगाऊ कार्यक्रम उपलब्ध आहे.

Totem, GNOME करीता मुलभूत चलचित्र प्लेयर, आता बॅकएन्डचे विना कंपाइल प्लेबऐक किंवा संकुल बदलिवण्यास सुविधा पुरवितो. Xine बॅक-एन्ड वापरण्याकरीता, totem-xine प्रतिष्ठापन करीता सॉफ्टवेअर जोडा/काढून टाका याचा वापर करा किंवा खालिल आदेश चालवा:

          su -c 'yum install totem-xine'

Xine बॅक-एन्ड सह एकदा Totem चालविण्याकरीता:

          su -c 'totem-backend -b xine totem'

संपूर्ण प्रणाली करीता मुलभूत बॅक-एन्डला xine शी बदलविण्याकरीता:

          su -c 'totem-backend -b xine'

Xine बॅक-एन्ड वापरतेवेळी, तात्पूर्ते GStreamer बॅक-एन्ड चा वपार करणे शक्य होऊ शकते. GStreamer बॅक-एन्डचा वापर करण्याकरीता, खालिल आदेश चालवा:

          su -c 'totem-backend -b gstreamer'

#### 3.1.2. Ogg व Xiph.Org संस्थापन स्वरूपन

Fedora अंतर्गत Ogg मिडीया कन्टेनर स्वरूपन व Vorbis ऑडिओ, Theora विडीओ, Speex ऑडिओ, व FLAC लॉसलेस ऑडिओ स्वरूप करीता पूर्णतया समर्थन पुरविले गेले आहे. हे मोफतपणे-वितरीत स्वरूपन पेटन्ट किंवा परवाना अंतर्गत निर्बंद खाली येत नाही. ते प्रचलीत, निर्बंधीत स्वरूपन करीता अधिक शक्तिशाली व सोपे विकल्प पुरविते. Fedora प्रकल्प निर्बंधित ऐवजी ओपन सोअर्स स्वरूपनच्या वापर करीता प्रोत्साहन करतो. या स्वरूपन करीता व याचे वापर कसे करावे या करीता अधिक माहितीसाठी, खालिल पहा:

- http://www.xiph.org/ येथील Xiph.Org संस्थापन

- http://fedoraproject.org/wiki/Multimedia/Xiph

#### 3.1.3. MP3, DVD, व इतर वगळलेले मल्टिमिडीया

Fedora MP3 किंवा DVD विडीओ प्लेबॅक किंवा रेकॉर्डींग करीता समर्थन पुरवित नाही. MP3 स्वरूपनचे पेटंट आहे, पेटंट मालकाने आवश्यक परवाना पुरविला नाही. DVD विडीओ स्वरूपनचे पेटंट आहे व एनक्रिप्शन योजना सह सक्षम आहे. पेटंट मालकाने आवश्यक परवाना पुरविला नाही, व CSS-एनक्रीप्ट केलेले डिस्क डिक्रीप्ट करण्याकरीताचे कोड Digital Millennium Copyright Act चे उल्लंगन करते, जे United States चे एक कॉपीराइट आहे. पेटंट, कॉपीराइट, किंवा करार निर्बंध मुळे Fedora इतर मल्टीमिडीया सॉफ्टवेअर वगळतो, त्यात Adobe चे Flash Player व Real Media चे Real Player देखिल समाविष्टीत आहे. या विषयी अधिक माहिती करीता, कृपया http://fedoraproject.org/wiki/ForbiddenItems पहा.

Fedora करीता इतर MP3 पर्याय उपलब्ध असले तरी, Fluendo आता GStreamer करीता MP3 प्लगइन ज्यास वापरकर्त्यांकरीता संबंधित पेटंट करार समाविष्टीत आहे. हे प्लगइन GStreamer फ्रेमवर्कला बॅकएन्ड नुरूप वापरत असलेल्या अनुप्रोयग करीता MP3 समर्थन पुरविते. हे प्लगइन करार कारणास्तव Fedora अंतर्गत वितरीत करू शकत नाही, परंतु जुन्या अडचण करीता नविन उपाय पुरविते. अधिक माहितीकरीता खालिल पान पहा:

- http://fedoraproject.org/wiki/Multimedia/fluendo-mp3

- http://fedoraproject.org/wiki/Multimedia/MP3

- http://fedoraproject.org/wiki/Multimedia/DVD

- http://fedoraproject.org/wiki/Multimedia/Flash

#### 3.1.4. CD व DVD ऑथरींग व बर्णिंग

Fedora व Desktop Live स्पीनच्या मुलभूत प्रतिष्ठापन अंतर्गत CD व DVD बर्ण करण्याकरीता मुलभूत प्रतिष्ठापन समाविष्ट केले गेले आहे. CDs व DVDs बनविण्याकरीता व बर्ण करण्याकरीता Fedora अंतर्गत विविध साधन समाविष्टीत केले गेले आहे. Fedora अंतर्गत चित्रलेखीय कार्यक्रम जसे की Brasero, GnomeBaker, व K3b समाविष्टीत आहे. कन्सोल कार्यक्रम wodim, readom, व genisoimage चे समावेशन आहे. चित्रलेखीय कार्यक्रम अनुप्रयोग → आवाज & विडीओ अंतर्गत समाविष्ट केले गेले आहे.

#### 3.1.5. स्क्रिनकास्ट

रेकॉर्ड केलेले डेस्कटॉप सत्र, म्हणजेच सक्रीनकास्ट बनविण्याकरीता व चालविण्याकरीता तुम्ही Fedora चा वापर करू शकता, जे ओपन तंत्रज्ञाणचा वापर करतात. Fedora अंतर्गत istanbul समाविष्टीत आहे, जे Theora विडीओ स्वरूपनचा वापर करून सक्रीनकास्ट बनविते, व byzanz, स्क्रीनकास्टला एनीमेटेड GIF फाइल नुरूप बनविते. तुम्ही यास चालविण्याकरीता Fedora अंतर्गत उपलब्ध एका प्लेयरशी चालवू शकता. हे सहभागी किंवा वापरकर्त्यांकरीता Fedora प्रकल्प अंतर्गत स्क्रीनकास्ट सादर करण्याकरीता उत्तम पर्याय आहे.अधिक सूचनांकरीता, स्क्रीनकास्ट पानावर जा:

http://fedoraproject.org/wiki/ScreenCasting

#### 3.1.6. प्लगइन द्वारे विस्तारीत समर्थन

अगाऊ मिडीया स्वरूपन व साऊन्ड आऊटपुट प्रणली करीता Fedora अंतर्गत मिडीया प्लेयरचे बरेचशे प्लगइन समर्थन पुरविते. काहिक मिडीया स्वरूपन समर्थन व साऊन्ड आऊटपुट हाताळणी करीता शक्तिशाली बॅकएन्ड जसे की gstreamer संकुलचा वापर करते. या बॅकएन्ड व स्वतंत्र अनुप्रयोग करीता Fedora प्लगइन संकुल पुरविते, व तसेच तिसरे पक्षीय समुह अधिक कार्यक्षमता करीता अगाऊ प्लगइन जोडू शकते.

#### 3.1.7. इनफ्रारेड दूरस्थ समर्थन

LIRC करीता एक नविन चित्रलेखीय फ्रन्टएन्ड gnome-lirc-properties द्वारे पुरविले जाते, ज्यामुळे इन्फ्रारेड रिमोट कंट्रोलची जुळवणी व संयोजन अधिक सोपे होते. LIRC चा वापर मल्टीमिडीया अनुप्रयोग अंतर्गत इन्फ्रारेड रिमोट कंट्रोल करीता समर्थन पुरविण्याकरीता केला जाते, व त्यास Rhythmbox व Totem अंतर्गत वापरणे दूरस्थ रिसीवरला तुमच्या संगणात जोडण्या इतके सोपे आहे, त्यानंतर इन्फ्रारेड रिमोट कंट्रोल प्राधान्यता अतंर्गत स्वयं-ओळखणे निवडा.

LIRC सह पूर्वीचे स्थापना असल्यास, gnome-lirc-properties सह संयोजना फाइल निर्माण करणे सूचविले जाते. याची आवश्यकता या कारणास्तव जरूरी आहे ज्यामुळे बरेच अनुप्रयोग नविन मांडणीसह एकात्मता नुरूप कार्य करतील.

अधिक माहिती करीता गुणविशेष पान पहा:

https://fedoraproject.org/wiki/Features/BetterLIRCSupport

#### 3.1.8. Glitch-विना PulseAudio

पारंपरिक इंटरप्ट-आधारी पद्धती ऐवजी टाइमर-आधारी ऑडिओ वेळपत्रकाचे वापर करण्याकरीता PulseAudio साऊन्ड सर्वरला पुन्हा लिहीले गेले आहे. ही पद्धत इतर प्रणली जसे की Apple चे CoreAudio Windows Vista ऑडिओ उपप्रणाली द्वारे लागू केले जाते. टाइमर-आधारीत ऑडिओ वेळपत्रकाचे खूप फायदे आहेत, त्यात कमी पावरचे वापर, ड्रॉप-आऊटचे कमी होणे, व विलंबचे सुलभ नियंत्रण अनुप्रयोग करीता पुरविले जाणे समाविष्टीत आहे.

#### 3.1.9. Totem व इतर GStreamer अनुप्रयोग करीता SELinux नकार

अनुप्रयोग मल्टीमिडीया अनुक्रम चालविण्याकरीता Totem किंवा इतर GStreamer अनुप्रयोगांचा वापरकरतेवेळी वापरकर्त्यांना SELinux नकारचा अनुभव होत असावा. SELinux त्रुटी निर्धारण साधऩ खालिल नुरूप आऊटपुट निर्माण करेल:

    SELinux gst-install-plu ला कार्यक्रम स्टॅक कार्यान्वीत करण्यापासून रोखत आहे.

ही स्थिती Fluendo MP3 कोडेकची जुणी आवृत्ती प्रतिष्ठापीत केल्यावर होते. अडचण सोडविण्याकरीता, Fluendo MP3 डिकोडर प्लगइनचे अलिकडील आवृत्ती प्रतिष्ठापीत करा, ज्यास कार्यान्वीतजोगी स्टॅकची आवश्यकता भासत नाही.

## 4. डेस्कटॉप वापरकर्ता करीता नविन काय आहे

### 4.1. Fedora डेस्कटॉप

या विभाग Fedora चित्रलेखीय डेस्कटॉप वापरकर्ता द्वारे केलेले बदलावांशी निगडीत आहे.

#### 4.1.1. उत्तम वेबकॅम समर्थन

Fedora 10 वेबकॅम करीता सुधारीत समर्थन पुरवितो.

या समर्थन अंतर्गत Fedora 9 मध्ये प्रथमवेळी Windows Vista बोधचिन्हाशी सहत्व कुठल्याही वेबकॅम साठी UVC ड्राइवर करीता सुधारणा समाविष्टीत आहे. Fedora 10 गुणविशेष अंतर्गत gspca करीता नविन V4L2 आवृत्ती समाविष्टीत आहे, जे एक USB वेबकॅम ड्राइवर मांडणी आहे व विविध USB वेबकॅम ब्रीज व सेन्सर करीता समर्थन पुरविते.

`libv4l` समाविष्ट करून व `libv4l` चा वापर करणारे सर्व वेबकॅम अद्ययावतीत करून, वेबकॅम करीता वापरकर्ताक्षेत्र समर्थन सुधारीत करण्यात आले आहे. या समर्थनमुळे अनुप्रयोगास उत्पादकाचे ठराविक व वेबकॅमचे विडीओ स्वरूपन, विशेषतया gspca द्वारे समर्थीत वेबकॅम स्वरूपन कळते.

वेबकॅम व अनुप्रयोगाच्या संपूर्ण यादी करीता, जेथे Fedora 10 चे नविन वेबकॅम करीता चाचणी केल्यावर समर्थन पुरविले जाते, https://fedoraproject.org/wiki/Features/BetterWebcamSupport पहा. gspca च्या मुळ आवृत्ती द्वारे कुठले वेबकॅम करीता समर्थन पुरविले आहे, त्याकरीता gspca संकेतस्थळ पहा.

http://mxhaard.free.fr/spca5xx.html

Fedora 10 अंतर्गत gspca ची V4L2 आवृत्ती सर्व वेबकॅम करीता समर्थन व इतर सुविधा पुरविते.

#### 4.1.2. Plymouth चित्रलेखीय बूट

नविन चित्रलेखीय बूट पद्धती विषयी अधिक माहिती करीत Section 2.6, “Fedora 10 बूट-वेळ” वाचा.

#### 4.1.3. इनफ्रारेड दूरस्थ समर्थन

Fedora 10 अंतर्गत समाविष्टीत नविन संकुल म्हणजेच gnome-lirc-properties, हे LIRC संयोजनकरीता चित्रलेखीय फ्रंट-एन्ड पुरवितो व याचा वापर शिष्टाचार संबंधित अनुप्रयोगांना होतो. अधिक माहिती करीता Section 4.1.3, “इनफ्रारेड दूरस्थ समर्थन” पहा.

LIRC चा वापर सहसा मल्टिमिडीया अनुप्रयोग द्वारे इन्फ्रारेड रिमोट कंट्रोल, व Rhythmbox व Totem चा वापर अधिक सोपेरित्या अगदी संगणाशी रिमोट रिसीवर जोडण्या इतके सोपे वापर करीता केला जातो, व त्यानंतर फक्त इन्फ्रारेड रिमोट कंट्रोल प्राधान्यक्रम अंतर्गत स्वयं-शोधा निवडा. अधिक माहिती करीता गुणविशेष पान पहा:

https://fedoraproject.org/wiki/Features/BetterLIRCSupport

#### 4.1.4. Bluetooth BlueZ 4.0

Bluetooth समर्थन स्टॅक, म्हणजेच BlueZ (http://www.bluez.org,) यास Fedora 10 अंतर्गत आवृत्ती 4.x करीता अद्ययावतीत केले गेले आगे. या आवृत्ती अंतर्गत बरेचशे बदलवा अनुप्रयोग डेव्हलपर करीता उपयोगी ठरतात, परंतु वापरकर्ता नविन, कळफलक, माइस, व इतर समर्थीत Bluetooth साधन नुरूप बदलाव पटकन ओळखून घेतात. प्राधान्यक्रम द्वारे बरेच लॅपटॉप ब्रॅन्ड वरील Bluetooth अडॅपटर बंद करण्याची सुविधा देखील उपलब्ध आहे. ही नविन आवृत्ती PulseAudio द्वारे नविन ऑडिओ साधन करीता उत्तम समर्थन पुरवेल.

लक्षात ठेवा मुलभूत Bluetooth कर्नल ड्राइवर सुद्धा btusb नुरूप बदलविले गेले, ज्यामुळे hci_usb च्या तुलनेत अधिक पावरची बचत होते.

#### 4.1.5. GNOME

या प्रकाशन अंतर्गत GNOME 2.24 चे गुणविशेष समाविष्टीत केले गेले आहे. अधिक माहिती करीता खालिल पहा:

http://www.gnome.org/start/2.24/

##### 4.1.5.1. Empathy जलद संदेशवाहक

Empathy जलद संदेशवाहक देखील या प्रकाशन द्वारे उपलब्ध आहे. त्यात IRC, XMPP (Jabber), Yahoo, MSN, व इतर करीता प्लगइन द्वारे, बहू शिष्टाचार करीता समर्थन समाविष्टीत आहे. XMPP शिष्टाचार अंतर्गत विडीओ व आवज करीता देखील समर्थन पुरविले जाते, तसेच सक्रीय विकास अंतर्गत इतर शिष्टाचार करीता समर्थन पुरविले जाते. Empathy telepathy मांडणीचा वापर करतो ज्या अंतर्गत अनेक अगाऊ प्लगइन पुरविले जाते:

- telepathy-gabble - Jabber/XMPP प्लगइन

- telepathy-idle - IRC प्लगइन

- telepathy-butterfly - MSN प्लगइन

- telepathy-sofiasip - SIP प्लगइन

- telepathy-haze - Libpurple (Pidgin) लायब्ररी जुळवणी व्यवस्थापक इतर शिष्टाचार जसे की Yahoo करीता समर्थन पुरवितो

Pidgin Fedora सॉफ्टवेअर रेपॉजिटरीत उपलब्ध होत राहील व Fedora च्या पूर्वीच्या प्रकाशन पासून सुधारणा करणाऱ्या वापरकर्त्यांनाही मुलभूत म्हणून उपलब्ध होईल.

##### 4.1.5.2. GNOME प्रदर्शक व्यवस्थापक

GNOME Display Manager (`gdm`) या अलिकडील अपस्ट्रीम कोडशी अद्ययावत केले गेले आङे, ज्यांस Fedora डेव्हलपर यांनी पुन्ह लिहून काढले आहे. PolicyKit चा वापर शटडाऊन व रिबूट निंयत्रण करीता केला जाऊ शकतो. संयोजना साधन gdmsetup वर्तमानक्षणी उपलब्ध नाही, व त्यास बदलविले जाईल. संयोजना बदलाव करीता, खालि पहा:

http://live.gnome.org/GDM/2.22/Configuration

##### 4.1.5.3. Codec प्रतिष्ठापक मदतकर्ता

GStreamer कोडेक प्रतिष्ठापना मदतकर्ता codeina यास PackageKit-आधारीत उपायशी बदलविले गेले. चलचित्र किंवा गाणी एकण्याकरीता Totem, Rhythmbox, किंवा इतर GStreamer अनुप्रयोगास प्लगइनची आवश्यकता असल्यावर, PackageKit संवाद दर्शविले जाते, ज्यामुळे वापरकर्त्याला संयोजीत रेपॉजिटरी अंतर्गत आवश्यक संकुल शोधण्यास मदत प्राप्त होते.

अधिक माहिती गुणविशेष पानावर उपलब्ध आहे:

https://fedoraproject.org/wiki/Features/GStreamer_dependencies_in_RPM

#### 4.1.6. KDE

या प्रकाशन अंतर्गत KDE 4.1.2 समाविष्टीत आहे. kdevelop संकुल KDE 4.1 चे भाग नसल्यामुळे व KDE 4.1 अंतर्गत kdewebdev फक्त अपूरेरित्या उपलब्ध ( Quanta नाही) होत असल्यास, त्या संकुलांची KDE 3.5.10 आवृत्ती पुरविली जाते. KDE 4 करीता पोर्ट न केले गेलेले kdegames3 संकुल सुद्धा उपलब्ध केले गेले आहे.

http://kde.org/announcements/announce-4.1.2.php

KDE 4.1 हे KDE 4 ची अलिकडील आवृत्ती आहे व KDE 4.0, प्रथम KDE 4 प्रकाशन श्रृंखलाच्या तुलनेत बरेच नविन गुणविशेष, अनेक वापरण्याजोगी सुधारणा, व बग निर्धारण पुरविते. या नविन प्रकाशन अंतर्गत संचयीका दृश्य डेस्कटॉप ऍपलेट (Plasmoid), Dolphin व Konqueror करीता सुधारणा व बरेच नविन व सुधारीत अनुप्रयोग समाविष्ट केले गेले आहे. KDE 4.1.2 हे KDE 4.1 प्रकाशन श्रृंखला पासूनचे बगफीक्स प्रकाशन आहे.

Fedora 10 लेगसी KDE 3 डेस्कटॉपला समाविष्ट करत नाही. त्यात KDE 3 डेव्हलपमेंट प्लॅटफार्म सहत्वता समाविष्टीत नाही, ज्याचा वापर KDE 4 किंवा इतर कुठलेही डेस्कटॉप वातावरण अतंर्गत KDE 3 अनुप्रयोग बिल्ड व चालविण्याकरीता केला जाते. काय समाविष्ट केले गेले आहे त्याकरीता Section 7.6, “KDE 3 विकास प्लॅटफॉर्म व लायब्ररी” विभाग पहा.

Fedora 10 अंतर्गत knetworkmanager याचे स्नॅपशॉट समाविष्ट केले गेले आहे, जे Fedora 10 अंतर्गत NetworkManager 0.7 च्या पूर्वप्रकाशनशी कार्य करते. व्यावहारीक वापरणी करीता सज्ज नसल्यामुळे, KDE Live प्रतिमा त्याऐवजी (Fedora 8 व 9 नुरूप) NetworkManager-gnome पासून nm-applet चा वापर करते. `gnome-keyring-daemon` सुविधा या एनक्रीप्शन तंत्रज्ञाण करीता गुप्तशब्द संचयीत करते. knetworkmanager चा वापर करायचे असल्यास, त्यास रेपॉजिटरी पासून प्रतिष्ठापीत केले जाऊ शकते.

मुळ KWin चौकट व्यवस्थापक आता वैकल्पीकरित्या कंपोजीटींग व डेस्कटॉप प्रभाव करीता समर्थन पुरविते, the KDE Live प्रतिमा अंतर्गत Compiz/Beryl (Fedora 9 पासून) समाविष्ट केले जात नाही. KWin कंपोजीटींग/प्रभाग पद्धत मुलभूतरित्या अकार्यान्वीत केली जाते, परंतु त्यास systemsettings अंतर्गत कार्यान्वीत केले जाते. Compiz (KDE 4 समावेशन सह) compiz-kde संकुल प्रतिष्ठापीत केल्यावर रेपॉजिटरी पासून उपलब्ध होते.

##### 4.1.6.1. सुधारणा

- Plasma अधिक सक्षम केले गेले आहे व त्याचे पटल संयोजना आणखी सुधारीत करण्यात आली आहे. नविन पटल नियंत्रक तुमचे पटल इच्छिक करण्यास प्रत्यक्ष दृश्यास्पद प्रतिसाद सुविधा पुरविते. Plasma folderview ऍपलेट संचयीकाचे दृश्य पुरवितो व डेस्कटॉप वर फाइल संचयीत करण्यास संमती देतो. ते डेस्कटॉपवरील प्रचलीत चिन्ह बदलवितो.

##### 4.1.6.2. संकुल व अनुप्रयोग बदलाव

- Fedora 10 3.5.x ऐवजी kdepim 4.1.2 पुरविणार.

- kdegraphics संकुल अंतर्गत KDE 4 आवृत्ती द्वारे libkipi, libkexiv2, व libkdcraw यांस वगळण्यात आले आहे. तसेच, kipi-plugins, digikam, व kphotoalbum KDE 4 आवृत्ती करीता अद्ययावतीत केले गेले आहे.

- kpackagekit, PackageKit चे KDE फ्रन्टएन्ड, आता उपलब्ध आहे. (त्यास Fedora 9 करीता पुढिलवेळ करीता अद्ययावत म्हणून उपलब्ध करून दिले जाईल.)

याच्या व्यतिरिक्त, Fedora 9 प्रकाशन पासून केलेले खालिल बदलाव, जे Fedora 9 अद्ययावत करीता बॅकपोर्ट केले गेले आहे, आता सुद्धा Fedora 10 चे भाग आहे:

- KDE ची सुधारणा आवृत्ती 4.0.3 पासून 4.1.2 असे केली गेली आहे.

- qt व PyQt4 अंतर्गत 4.3 ते 4.4 अशी सुधारणा केली गेली आहे.

- kdewebdev, kdevelop, kdegames3, व KDE 3 बॅकवर्ड-सहत्व लायब्ररी KDE 3.5.9 पासून 3.5.10 पर्यंत यानुरूप सुधारीत केले गेले आहे.

- QtWebKit आता qt संकुलचे भाग आहे. WebKit-qt संकुल आता वापरणीत नाही.

- नविन संकुल qgtkstyle मध्ये चित्ररेखांकन करीता GTK+ चा वापर करून, Qt 4 शैली समाविष्टीत आहे, ज्यामुळे GNOME अंतर्गत Qt 4 व KDE 4 अनुप्रयोगचे एकात्मता उत्तम स्वरूप पुरविले गेली आहे.

- `phonon` लायब्ररी, जे Fedora 9 अंतर्गत kdelibs चे भाग आहे, आता वेगळे संकुल आहेत. वैकल्प म्हणून GStreamer बॅकएन्ड (phonon-backend-gstreamer) आता उपलब्ध आहेत, परंतु xine-lib बॅकएन्ड, जे आता phonon-backend-xine यानुरूप पॅकेज केले आहे, अजूनही सूचविलेले मुलभूत बॅकएन्ड आहे व आता phonon संकुल द्वारे आवश्यक आहे.

- kdegames3 संकुल KDE 3 आवृत्ती मधिल libkdegames करीता डेवहलपमेंट समर्थन पुरवित नाही कारण Fedora अंतर्गत kdegames3 च्या व्यतिरीक्त कुठल्याही अनुप्रोयगास या लायब्ररीची आवश्यकता नाही.

- संकुल okteta आता kdeutils चा भाग आहे.

- संकुल dragonplayer आता kdemultimedia चा भाग आहे.

- कार्यक्रम kaider चे पुन्हनामांकन Lokalize असे केले गेले आहे व आता kdesdk चा भाग आहे.

- संकुल ksirk KDE 4 करीता पोर्ट केले गेले आहे व आता kdegames चा भाग आहे.

- संकुल extragear-plasma चे पुन्हनामांकन kdeplasma-addons असे केले गेले आहे.

#### 4.1.7. LXDE

Fedora च्या या प्रकाशन अंतर्गत अगाऊ डेस्कटॉप वातावरण म्हणजेच LXDE समाविष्ट करण्यात आले आहे. LXDE हे एक नविन प्रकल्प आहे जे हलके, जलद डेस्कटॉप वातावरण पुरविते, तसेच ते वापरण्याजोगी खूपच सुरेख आहे ज्यामुळे रिसोअर्सचा वापरण खूपच कमी होते. LXDE वातावरण प्रतिष्ठापीत करण्याकरीता, सॉफ्टवेअर जोडा/काढून टाका साधनाचा वापर करा किंवा खालिल चालवा:

    su -c 'yum groupinstall LXDE'

LXDE च्या मुळ घटकची आवश्यकता असल्यास, lxde-common संकुलचे प्रतिष्ठापन करा:

    su -c 'yum install lxde-common'

#### 4.1.8. Sugar डेस्कटॉप

Sugar डेस्कटॉप OLPC प्रारंभ म्हणून निर्माणास आले. ते Fedora वापरकर्ता व डेव्हलपरला खालिल करण्यास परवानगी देते.

- सहायक वातावरण वरील बील्ड केले गेले.

- प्रदर्शक व्यवस्थापक पासून अस्तित्वातील Fedora प्रणालीवरील Sugar वातावरण निवडून Sugar ची चाचणी करा.

- डेव्हलपर जे Sugar संवादावर काम करण्यास किंवा रेखांकन करण्यास इच्छूक आहेत, डेव्हलपमेंट प्लॅटफॉर्म विना XO लॅपटॉप कार्यान्वीत करू शकतात.

#### 4.1.9. वेब ब्राऊजर

##### 4.1.9.1. Flash प्लगइन कार्यान्वीत करत आहे

Fedora अंतर्गत swfdec व gnash समाविष्टीत आहे, जे Flash चे फ्री व ओपन सोअर्स लागूकरण आहेत. Adobe चे मालकीय Flash Player प्लइन सॉफ्टवेअर वापरण्यापूर्वी तुम्ही वरील पैकी एकाचे तरी वापर जरूर करून पहा. Adobe Flash Player प्लगइन लेगसी साऊन्ड फ्रेमवर्कचा वापर करते जे योग्यरित्या विना अतिरीक्त समर्थन कार्य करत नाही. हे समर्थन कार्यान्वीत करण्याकरीता खालिल आदेश चालवा:

          su -c 'yum install libflashsupport'

जर तुम्ही Flash 10 वापरत असाल, तर तुम्हाला libflashsupport ची आवश्यकता भासणार नाही कारण ALSA चे निर्धारण या आवृत्तीत केले गेले आहे.

Firefox अंतर्गत 32-बीट Adobe Flash Player प्लगइन कार्यान्वीत करण्याकरीता Fedora x86_64 च्या वापरकर्त्यांनी nspluginwrapper.i386 संकुल प्रतिष्ठापीत केले पाहिजे, व प्लगइन पासून आवाज कार्यान्वीत करीता libflashsupport.i386 संकुल कार्यान्वीत केले पाहिजे.

nspluginwrapper.i386, nspluginwrapper.x86_64, व libflashsupport.i386 संकुलचे प्रतिष्ठापन करा:

    su -c 'yum install nspluginwrapper.{i386,x86_64} libflashsupport.i386'

nspluginwrapper.i386 प्रतिष्ठापीत झाल्यावर flash-plugin चे प्रतिष्ठापन करा:

    	su -c 'yum install libflashsupport'

फ्लॅश प्लगइन पंजीकृत करण्याकरीता `mozilla-plugin-config` चालवा:

    	su -c 'mozilla-plugin-config -i -g -v'

सर्व Firefox चौकट बंद करा, व त्यानंतर पुन्हा Firefox दाखल करा. प्लगइन दाखल केले गेले आहे याची खात्री करण्याकरीता URL पट्टीत `about:plugins` टाइप करा.

##### 4.1.9.2. PC स्पीकर अकार्यान्वीत करत आहे

Fedora मध्ये PC स्पीकर मुलभूतरित्या कार्यान्वीत केले जाते. तुम्हाला ही पद्धत आवडत नसल्यास, आवाज सक्रीय करण्याचे दोन पद्धती आहेत:

- आवाजाचे स्तर स्वीकारणीय स्तर पर्यंत न्या किंवा PC Speak करीता alsamixer द्वारे पूर्णतया PC स्पीकार अकार्यान्वीत करा .

- कन्सोलवर खालिल आदेश चालवून PC स्पीकर प्रणाली अकार्यान्वीत करा:

      	    su -c 'modprobe -r pcspkr' su -c 'echo "install pcspkr :" >> /etc/modprobe.conf'

### 4.2. संजाळीकरण

या विभागात Fedora 10 अंतर्गत संजाळ बदलाव विषयी माहिती समाविष्टीत आहे.

#### 4.2.1. वायरलेस जुळवणी सहभाग कऱणे

NetworkManager ऍपलेट nm-applet नविन वायरलेस संजाळ बनवा मेन्यू घटक द्वारे उत्तम जुळवणी सहभागीय करण्याकरीता अद्ययावतीत केले गेले आहे.

जुळवणी सहभागीय केल्याने तात्पुरते WiFi संजाळ वरील संजाळ जुळवणी व वायरलेस कार्ड असल्यास, स्थापन खूपच सोपे झाले असते. मशीनकडे प्राथमीक संजाळ जुळवणी असल्यास (वायर्ड, 3G, दुसरे वायरलेस कार्ड), राऊटींग स्थापीत केली जाते ज्यामुळे तात्पुरते WiFi संजाळशी जुळलेले साधन इतर संजाळसह सहभागीय करू शकतील.

नविन WiFi संजाळ बनवितेवेळी, तुम्हाला संजाळचे नाव व कुठल्या प्रकारची वायरलेस सुरक्षा वापरायचे ते निश्चित करावे लागेल. NetworkManager त्यानंतर वायरलेस कार्डला तात्कालिक WiFi नोड निश्चित करतो जेथे वापरकर्ता जुळवणी करू शकतात. राऊटींग नविन संजाळ व प्राथमिक संजाळ जुळवणी अतंर्गत स्थापीत केली जाईल, व DHCP चा वापर नविन सहभागीय WiFi संजाळ करीता IP पत्ता प्रविष्ट करण्याकरीता केला जातो. DNS चौकशी सुद्धा अपस्ट्रीम नावसर्वर करीता पाठविले जातात.

### 4.3. छपाई

छपाई व्यवस्थापक (system-config-printer किंवा प्रणालीप्रशासकछपाई) वापरकर्ता संवाद आणखी वापरकर्ता सुलभ व आधुनिक डेस्कटॉप अनुप्रोयग नुरूप केले गेले आहे. system-config-printer अनुप्रोयगास रूट वापरकर्ता नुरूप चालविण्याची यापुढे आवश्यकता नाही.

इतर बदलावात खालिल समाविष्टीत आहे:

- संयोजना साधन चौकट वापरण्याकरीता आणखी सोपे केले गेले आहे. छपाई चिन्हावर दोनवेळा-क्लिक केल्यास गुणविशेष संवाद चौकट उघडते. यामुळे डावीकडील छापाइयंत्र नावांची यादी दर्शविणे व उजवीकडील निवडलेल्या छपाईयंत्रचे गुणधर्म दर्शविण्याची पद्धत बदलविले जाते.

- CUPS अधिप्रमाणन संवाद योग्य वापरकर्ता-नावाची निवड करतो व त्यास बदलाव करीता परवानगी देतो.

- संयोजना साधन कार्यान्वीत असतेवेळी, छपाईयंत्रांची यादी गतिकरित्या अद्ययावतीत केले जाते.

- ठराविक छपाईयंत्र करीता रांगेतील सर्व कार्य पहाण्याकरीता छपाई चिन्हावर उजवी क्लिक करा व छपाई रांग पहा निवडा. विविध छपाईयंत्र वर सर्व रांगेतील कार्य पहाण्याकरीता, उजवी-क्लिक करण्यापूर्वी सर्वात पहिले इच्छिक छपाईयंत्र निवडा. सर्व कार्य पहाण्याकरीता, एकही छपाईयंत्र न निवडता उजवी-क्लिक् मारा.

- कार्य अपयशी झाल्यास कार्य नियंत्रण साधन संदेश दर्शिवतो. संदेश मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे छपाईयंत्र बंद झाले की कार्यरत आहे, ते दर्शविले जाते. तपासणी बटण ट्रबल-शूटरला सुरू करते.

- कार्य नियंत्रण साधन आता प्रॉक्सी अधिप्रमाणता कार्यान्वीत करते. सादर केलेले कार्य ज्यास CUPS बॅकएन्ड करीता अधिप्रमाणताची आवश्यकता असते आता कार्य पुढे कार्यान्वीत राहण्याकरीता अधिप्रमाणन संवाद दर्शवितो.

- छपाई स्थिती संवाद (GTK+ करीता) छपाईयंत्राच्या स्थिती विषयी आणखी प्रतिसाद पुरवितो. उदाहरणार्थ, पानांची कमतर्ता असणाऱ्या छपाईयंत्र चिन्हावर एख लहानसे सावधानता बोधचिन्ह दर्शविते. स्तब्ध छपाईयंत्र सुद्धा बोधचिन्हा दर्शवितात, व छपाईयंत्र जे कार्य स्वीकारत नाही अनुपलब्ध असल्यामुळे फुसट नुरूप दर्शविले जातात.

### 4.4. संकुलन टिप

खालिल विभागात Fedora 10 अंतर्गत मोठे बदलाव झालेले सॉफ्टवेअर संकुल विषयी माहिती समाविष्टीत केली गेली आहे. सोपे प्रवेश करीता, त्यांस सहसा प्रतिष्ठापना प्रणाली अंतर्गत दर्शविलेल्या समुह द्वारे संयोजीत केले जाते.

#### 4.4.1. GIMP

Fedora 10 अंतर्गत GNU Image Manipulation Program ची आवृत्ती 2.6 समाविष्टीत आहे.

ही नविन आवृत्ती बॅकवर्ड सहत्व करीता संयोजीत केली गेली आहे, त्यामुळे तिसरे पक्षीय पल्गइन व स्क्रिप्ट कार्यान्वीत जोगी असले पाहिजे, त्यात थोडे व्यत्य असू शकते. समाविष्टीत केलेले Script-Fu Scheme इन्टरप्रीटर प्रारंभिक मुल्य विना वेरियेबल वर्णन स्वीकारत नाही, जे भाषा मानकासह सहत्व नाही. Fedora संकुल अंतर्गत समाविष्ट केले गेले स्क्रिप्ट मध्ये यानुरूप अडचणी नसायला हवे, परंतु इतर स्त्रोत पासून स्क्रिप्टचा वापर करत असल्यास, कृपया अधिक माहिती करीताकृपया GIMP प्रकाशन टिप पहा व ही अडचण समाविष्टीत स्क्रिपटचे निर्धारण कसे होईल याकडे लक्ष द्या:

http://www.gimp.org/release-notes/gimp-2.6.html

अगाऊरित्या, gimptool सक्रिप्ट ज्याचा वापर बिल्ड व तिसरे पक्षीय प्लगइन प्रतिष्ठापन करण्याकरीता केला जातो, तसेच सक्रिप्टचे gimp पासून gimp-devel या संकुल करीता स्थानांतरन केले गेले आहे. gimptool चा वापर करण्याकरीता हा संकुल प्रतिष्ठापीत करा.

#### 4.4.2. कायदेशीर माहिती

खालिल कायदेशीर माहिती Fedora अंतर्गत काहिक सॉफ्टवेअरशी निगडीत आहे.

Portions Copyright © 2002-2007 Charlie Poole or Copyright © 2002-2004 James W. Newkirk, Michael C. Two, Alexei A. Vorontsov or Copyright © 2000-2002 Philip A. Craig

### 4.5. अंतरराष्ट्रीय भाषा समर्थन

या विभागात Fedora अंतर्गत भाषा समर्थन करीता माहिती समाविष्टीत आहे.

- Fedora चे लोकलाइजेशन (भाषांतरन) Fedora Localization Project -- http://fedoraproject.org/wiki/L10N द्वारे नियंत्रीत केले गेले आहे

- Fedora चे अंतरराष्ट्रीयकरण Fedora I18n Project द्वारे नियंत्रीत केले जाते -- http://fedoraproject.org/wiki/I18N

#### 4.5.1. भाषा समावेशन

Fedora अंतर्गत विविध सॉफ्टवेअर समाविष्टीत आहे ज्याचे बरेच भाषा मध्ये भाषांतरन केले जाते. भाषांच्या यादी करीता Anaconda विभागचे भाषांतरन आकडेवारी पहा, जे Fedora अंतर्गत सॉफ्टवेअर अनुप्रोयगचे एक मुळ घटक आहे.

- http://translate.fedoraproject.org/languages

- http://translate.fedoraproject.org/module/anaconda

##### 4.5.1.1. भाषा समर्थन प्रतिष्ठापन

भाषा समुह पासून भाषासंकुल व वाढिव भाषा समर्थन प्रतिष्ठापीत करण्याकरीता, हा आदेश चालवा:

    	su -c 'yum groupinstall
    	  <language>-support'

वरील आदेश अंतर्गत, `<language>` वास्तविक भाषा नाव आहे, जसे की `असामी`, `बंगाली`, `चायनिज`, व यानुरूप पुढे.

Fedora च्या पूर्वीच्या प्रकाशन पासून सुधारणा करणाऱ्या SCIM वापरकर्त्यांना scim-bridge-gtk प्रतिष्ठापीत करण्यास सूचविले जाते, जे तिसरे-पक्षीय C++ अनुप्रोयगाशी कार्य करते ज्यास libstdc++ च्या जुने आवृत्तीसह जुळले जाते.

##### 4.5.1.2. Transifex

Transifex हे Fedora चे ऑनलाइन साधन आहे जे दूरस्थ व वेगळे आवृत्ती नियंत्रण प्रणाली वरील प्रकल्प करीता भाषांतरन पुरविण्यास सुविधा पुरविते. बरेचशे मुळ संकुल सहभागी सदस्यांपासून भाषांतरन प्राप्त करण्याकरीता Transifex चा वापर करतात.

http://transifex.org/

नविन वेब साधनच्या एकाग्रता (http://translate.fedoraproject.org), समाज वाढवून, व उत्तम कार्यपद्धती, भाषांतरनकर्ता एक भाषांतरनकर्ता-केंद्रीत वेब संवाद द्वारे सहभाग करू शकता.विना भाषांतरन समाज विना प्रकल्पाचे डेव्हलपर सुलभरित्या Fedora चे स्थापीत भाषांतरन समाजशी भाषांतरन करीता जुळवणी करू शकतात.याच्याच उलट, भाषांतरनकर्ता Fedora अंतर्गत विविध प्रकल्प करीता भाषांतरन सहभीय करू शकतात.

https://translate.fedoraproject.org/submit

#### 4.5.2. फॉन्ट

चांगले योग्य मुलभूत भाषा पुरविण्याकरीता मुलभूतरित्या प्रतिष्ठापीत केले गेलेले बरेच भाषांकरीता फॉन्ट.

##### 4.5.2.1. Han एकत्मता करीता मुलभूत भाषा

GTK-आधारीत अनुप्रयोग अंतर्गत एशीयायी लोकेलचा वापर करत नसल्यास, चायनीज अक्षर पाठ्य वर अवलंबून (म्हणजेच, चायनीज हंजी, जपानीज कन्जी, किंवा कोरीयन हंजा) चायनीज, जपानीज, व कोरीयन फॉन्टचे मिश्र दर्शवू शकतात. हे सहसा Pango ला भाषा ओळखण्याकरीता अतिरीक्त संदर्भ न आढळल्यावर होतो. वर्तमान मुलभूत फॉन्ट संयोजना चायनीज फान्टचा वापर करते असे दिसून येते.`PANGO_LANGUAGE` संयोजीत करून Pango ला मुलभूतरित्या जपानीज किंवा कोरीयन फॉन्ट वापरण्यास संयोजीत केले जाऊ शकते.उदाहरणार्थ ...

    	export PANGO_LANGUAGE=ja

... Pango रेन्डरींग ला इतर काही लक्षणीय दर्शविण्याकरीता नसल्यास, जपानीज पाठ्य गृहीत धरण्यास सूचवितो.

##### 4.5.2.2. जापानी

fonts-japanese संकुलचे japanese-bitmap-fonts यानुरूप पुन्हनामांकन केले गेले आहे.

##### 4.5.2.3. ख्मेर

या प्रकाशन अंतर्गत ख्मेर समावेशन करीता ख्मेर OS फॉन्ट khmeros-fonts Fedora मध्ये जोडले गेले आहे.

##### 4.5.2.4. कोरियन

un-core-fonts संकुल baekmuk-ttf-fonts ला नविन हंगुल मुलभूत फॉन्टशी बदलवितो.

##### 4.5.2.5. बदलावांची पूर्ण यादी

सर्व फॉन्ट बदलाव परस्पर पानावर दर्शविले गेले आहे:

http://fedoraproject.org/wiki/Fonts_inclusion_history#F10

| Fedora Linux अंतर्गत फॉन्ट
Fonts SIG (http://fedoraproject.org/wiki/Fonts_SIG) Fedora Linux फॉन्ट (http://fedoraproject.org/wiki/Fonts) चे विशेष लक्ष घेते. कृपया फॉन्ट बनविण्यास, सुधारणा करण्यास, संकुल नुरूप बनविण्यास, किंवा सूजाव असल्यास कृपया करून ही विशेष आवड समुहशी जुळवणी स्थपीत करा. कुठल्याही मदतचे स्वागत आहे. http://fedoraproject.org/wiki/Joining_the_Fonts_SIG http://fedoraproject.org/wiki/Fonts_and_text-related_creative_tasks http://fedoraproject.org/wiki/Fonts_and_text_quality_assurance http://fedoraproject.org/wiki/Fonts_packaging http://fedoraproject.org/wiki/Font_wishlist

#### 4.5.3. इंपुट पध्दती

नविन yum समुह म्हणजेच input-methods व input methods अनेक भाषांकरीता आता मुलभूतरित्या प्रतिष्ठापीत केले जाते. यामुळे मुलभूत इन्पुट पद्धती प्रणाली कार्यान्वीत करण्यास व बहुतांश भाषांकरीता मानक इन्पुट पद्धती कार्यान्वीत करण्यास मदत प्राप्त होते. यामुळे सर्व साधारण प्रतिष्ठापन Fedora Live शी सहत्व केले जाते.

##### 4.5.3.1. im-chooser व imsettings

आता imsettings मांडणीमुळे रनटाइमवेळी इन्पुट पद्धतीस प्रारंभ व थांबविणे शक्य होते. `GTK_IM_MODULE` वातावरण वेरीयेबलची यापुढे मुलभूतरित्या आवश्यकता पडत नाही परंतु तरिही imsettings संयोजना खोडून पुन्हा रेखांकीत करण्याकरीता केली जाऊ शकते.

इन्पुट पद्धती मुलभूतरित्या फक्त Asian लोकेल अंतर्गत डेस्कटॉपवर सुरू होतात. वर्तमान लोकेल यादी खालिल नुरूप आहे: `as`, `bn`, `gu`, `hi`, `ja`, `kn`, `ko`, `ml`, `mr`, `ne`, `or`, `pa`, `si`, `ta`, `te`, `th`, `ur`, `vi`, `zh`. डेस्कटॉप वरील इन्पुट पद्धती कार्यान्वीत किंवा अकार्यान्वीत करण्याकरीता प्रणाली+प्राधान्यता+व्यक्तिगत+इन्पुट पद्धती अंतर्गत im-chooser चा वापर करा.

##### 4.5.3.2. नविन ibus इन्पुट पद्धती प्रणाली

Fedora 10 अंतर्गत ibus, एक नविन इन्पुट पद्धती समाविष्ट केली गेली आहे ज्याचा वापर scim च्या काहिक मर्यादा पूर्ण करण्याकरीता केले जाईल. Fedora 11 अंतर्गत त्यास मुलभूत इन्पुट पद्धती म्हणून समाविष्ट केले जाऊ शकते.

http://code.google.com/p/ibus

अगोदरच एकापेक्षा जास्त इन्पुट पद्धती इंजीन व immodules समाविष्ट केले गेले आहे:

- `ibus-anthy` (जपानीज)

- `ibus-chewing` (पारंपरिक चायनिज)

- `ibus-gtk` (GTK immodule)

- `ibus-hangul` (कोरियन)

- `ibus-m17n` (इंडिक व इतर भाषांकरीता)

- `ibus-pinyin` (सिमप्लीफाइड चायनिज)

- `ibus-qt` (Qt immodule)

- `ibus-table` (चायनिज, इत्यादी)

आम्ही वापरकर्त्यांना ibus वापरण्याकरीता, संबंधित भाषाची चाचणी करीता व त्रुटी आढळल्यास ते कळविण्याकरीता प्रोत्साहीत करतो.

#### 4.5.4. डंडिक ऑनस्क्रिन कळफलक

Fedora 10 अंतर्गत iok, इंडिक भाषांकरीता ऑनस्क्रिन आभासी कळफलकचे समावेशन केले गेले आहे, जे इंस्क्रिप्ट किमॅप मांडणी व इतर 1:1 कि मॅपींग वापरण्यास परवानगी देतो. अधिक माहिती करीता मुख्यपान पहा:

https://fedorahosted.org/iok

#### 4.5.5. इंडिक कोलेशेन समर्थन

Fedora 10 अंतर्गत Indic भाषा करीत सॉर्टींग समर्थन पुरविला गेला आहे. यामुळे भाषांची मेन्यू यादी व यादी नुरूप दर्शविणे संबंधित अडचणींचे निर्धारण झाले आहे, व आवश्यक घटकांना सोपेरित्या क्रमवारीत दर्शविण्याकरीता मदत प्राप्त होते.

खालिल भाषा या समर्थन द्वारे समाविष्टीत केले गेले आहे:

- गुजराती

- हिन्दी

- कन्नड

- कशमिरी

- कोनकनी

- मैथली

- मराठी

- नेपाली

- पंजाबी

- सिन्धी

- तेलुगू

## 5. गेमर, वैज्ञानिक, व छंदप्रेमी करीता नविन काय आहे

### 5.1. खेळ व करमणूक

Fedora बरेचशे वर्ग करीता खेळांचा संच पुरविते. वापरकर्ता GNOME (gnome-games) व KDE (kdegames) करीता लहानसे खेळांचे संकुल प्रतिष्ठापीत करू शकतील. रेपॉजिटरी अंतर्गत मुख्य वर्ग करीता आणखी अगाऊ खेळ उपलब्ध आहे.

Fedora प्रकल्प संकेतस्थळ अंतर्गत उपलब्ध खेळ करीता विशेष विभागचे नेमणून केले आहे, ज्यात पूर्वदृश्य व प्रतिष्ठापन सूचनाचे समावेशन केले गेले आहे. अधिक माहिती करीता, खालिल पहा:

http://fedoraproject.org/wiki/Games

प्रतिष्ठापन करीता उपलब्ध इतर खेळांच्या यादी करीता, अनुप्रयोग → सॉफ्टवेअर जोडा/काढून टाका निवडा, किंवा आदेश ओळचा वापर करा:

        yum groupinfo "Games and Entertainment"

yum द्वारे क्रमवारीनुरूप खेळ संकुल प्रतिष्ठापीत करण्याकरीता मदत विषयी, खालिल उपल्बध पुस्तिका पहा:

http://docs.fedoraproject.org/yum/

### 5.2. Amateur Radio

Fedora 10 अंतर्गत हौशी रेडिओ नियंत्रक व इलेक्ट्रॉनिक्स् हौशींकरीता अनेक अनुप्रयोग व लायब्ररी समाविष्ट केले गेले आहे. बरेचशे अनुप्रयोग Fedora Electronic Lab स्पीन अंतर्गत समाविष्टीत आहे. Fedora अंतर्गत बरेचशे VLSI व IC रचना साधन समाविष्टीत आहे.

- साऊन्ड कार्ड पद्धती अनुप्रयोग अंतर्गत fldigi, gpsk31, gmfsk, lpsk31, xfhell, व xpsk31 संकुल समाविष्टीत आहे.

- gnuradio संकुल हे सॉफ्टवेअर करीता रेडिओ फ्रेमवर्क आहे.

- aprsd व xastir संकुल APRS क्षमता पुरविते.

- gEDA संच अतंर्गत प्राप्य, नेट यादी, सर्किट सिम्यूलेशन, व PCB मांडणी करीता स्किमॅटीक अनुप्रयोगाचे एकाग्र संच समाविष्टीत आहे.

- gspiceui, ngspice, व gnucap संकुल सर्किट सिम्यूलेशन क्षमता पुरविते.

Morse कोड, किंवा बीट ओळखणे व सॅटलाइट नियंत्रण, स्किमॅटीक आकृती व PCB आकृती बनविणे, व इतर आवडीचे अनुप्रयोग जसे की रेडिओ व इलेक्ट्रॉनीक्स् शिकण्याकरीता अनेक साधान उपलब्ध आहे.

## 6. Power वापरकर्त्यांकरीता विशेषता व निर्धारण

### 6.1. सर्वर साधन

हा विभाग Fedora 10 अंतर्गत बरेचशे GUI सर्वर व प्रणाली संयोजा साधन करीता बदलाव व जोडणी ठळकरित्या दर्शवितो.

#### 6.1.1. फर्स्ट ऐड कीट

Firstaidkit पूर्णतया पुन्हप्राप्य अनुप्रोयग आहे ज्यामुळे तांत्रीक व अ-तांत्रीक वापरकर्त्यांना उपप्रणाली पुन्ह प्राप्ती शक्य होते. Firstaidkit ची रचना वापरकर्त्याच्या माहिती एकाग्रता संबंधित अडचण स्वयं निर्धारण करीता केली गेली आहे. त्यास रेसक्यू पद्धतीत, Fedora Live CD, व कार्यरत प्रणालीवर उपलब्ध केले जाते.

- प्रकल्प स्थळ -- https://fedorahosted.org/firstaidkit/

### 6.2. फाइल प्रणाली

#### 6.2.1. eCryptfs

Fedora 10 एनक्रीप्ट केलेले फाइल प्रणाली समर्थन वर बिल्ड बनविते ज्याचे प्रारंभ Fedora 9 अंतर्गत झाले, व माहिती सदोषीत करण्याजोगी बरेचशे अडचणींचे निर्धारण करते.

#### 6.2.2. EXT4

Fedora 9 अंतर्गत ext4 समर्थनचे पूर्वदृश्य समाविष्ट केले गेले. Fedora 10 अंतर्गत पूर्णतया ext4-सहत्व e2fsprogs समाविष्ट केले गेले आहे. याच्या व्यतिरिक्त, बूट प्रॉमप्ट वर प्रतिष्ठापकास `ext4` पर्यायसहसुरू केल्यास Anaconda विभाजन पडद्यावरील ext4 फाइल प्रणली पर्याय दर्शवितो. Fedora 10 अंतर्गत ext4 करीता विलंबीत वाटपही समाविष्टीत आहे. तरी, Fedora 10 अंतर्गत ext4 16 TiB पेक्षा जास्त आकाराच्या फाइल प्रणली करीता समर्थन पुरवित नाही.

#### 6.2.3. XFS

XFS आता समर्थीत फाइल प्रणाली आहे व Anaconda च्या विभाजन पडद्या अंतर्गत पर्याय म्हणून उपलब्ध आहे.

## 7. डेव्हलपर करीता नविन काय आहे

### 7.1. रनटाइम

#### 7.1.1. Python NSS बाइनडींग

NSS/NSPR करीता Python बांधणी Python कार्यक्रमांना NSS क्रिप्टोग्राफीक लायब्ररीचा वापर SSL/TLS व PKI प्रमाणपत्र व्यवस्थापन करीता सुविधा पुरविते. python-nss संकुल NSS व NSPR समर्थीत लायब्ररी करीता Python बांधणी पुरविते.

Network Security Services (NSS) सुरक्षा-सक्षम क्लाऐंट व सर्वर अनुप्रयोग करीता समर्थन पुरविणारे लायब्ररीचे संच आहे. NSS सह बिल्ड केलेले अनुप्रयोग SSL v2 व v3, TLS, PKCS #5, PKCS #7, PKCS #11, PKCS #12, S/MIME, X.509 v3 प्रमाणपत्र व काहिक सुरक्षा मानक करीता समर्थन पुरविते. NSS ला NIST पासून FIPS 140 तपासणी प्राप्त झाले आहे.

- http://people.redhat.com/jdennis/python-nss/doc/api/html/index.html -- लायब्ररी दस्तऐवजीकरण

### 7.2. Java

#### 7.2.1. Java लागूकरण्याकरीता फ्री सॉफ्टवेअरचे उत्तम ब्रीड

Fedora अंतर्गत सर्वात उत्तम फ्री सॉफ्टवेअर Java(TM) लागूकरण, तसेच Fedora व इतर अपस्ट्रीम प्रकल्प द्वारे निर्मीत व त्यांच्या पायंडा तंत्रज्ञाण स्वीकारण्याच्या धोरणामुळे प्राप्त झालेले सॉफ्टवेअर समाविष्टीत आहे. Fedora अंतर्गत समाविष्ट केले गेलेले लागूकरण एकाग्रता OpenJDK (http://openjdk.java.net/) व IcedTea GNU/Linux वितरण एकत्मता प्रकल्प (http://icedtea.classpath.org/) यांवार आधारीत आहे, किंवा वैकल्पीकरित्या Java करीता GNU कंपाइलर (GCJ - http://gcc.gnu.org/java व GNU Classpath कोर वर्ग लायब्ररी (http://www.gnu.org/software/classpath/) वर आधारीत आहे. सर्वसाधारण Java लागूकरण अंतर्गत संभाव्य तंत्रज्ञाणात्या एकात्मता करीता सर्व Fedora पायंडा अपस्ट्रीम पाठविले जाते.

Fedora 10 अंतर्गत समाविष्टीत OpenJDK 6 चे लागूकरण x86, x86_64, व SPARC वरील HotSpot आभासी मशीन रनटाइम कंपाइलर द्वारे केले जाते. PowerPC (PPC) येथे हळुवारपणे चालणारे झीरो इन्टरप्रीटरचा वापर केला जातो. सर्व मांडणीवर GCJ व GNU Classpath वर आधारीत एख वैकल्पीक लागूकरण समाविष्टीत केले जाते ज्यात भविष्यातील कंपाइलर मुळ बायनरी निर्माण करण्याकरीता समाविष्ट केले गेले आहे.

Red Hat द्वारे Java Compatibility Kit (JCK) विरूद्ध Java Specification (JDK 1.6 याक्षणी) सह 100% सहत्वता करीता निवडलेल्या मांडणी (वर्तमानक्षणी फक्त x86 व OpenJDK आधारीत x86_64) करीता Fedora बायनरीची चाचणी केली जाते.

#### 7.2.2. Java ऍपलेट व वेब प्रारंभ अनुप्रयोगांची हाताळणी

Fedora 10 अंतर्गत gcjwebplugin यास IcedTeaPlugin द्वारे बदलविले गेले आहे, जे वेब ब्राऊजर अंतर्गत अविश्वासर्ह ऍपलेट चालविते व कुठल्याही मांडणीवर चालते. Firefox अंतर्गत `about:plugins` टाइप करून तुम्ही कुठले ऍपलेट प्लगइन प्रतिष्ठापीत आहे ते पाहू शकता. पूर्वीच्या आवृत्ती पासून न आढळलेले JavaScript ब्रीज (LiveConnect) करीता समर्थन पुरविणारे नविन प्लगइनचे समावेशन केले गेले आहे. bytecode-to-JavaScript ब्रीज (LiveConnect) करीता, खालिल बग अहवाल पहा:

https://bugzilla.redhat.com/show_bug.cgi?id=304021

सुरक्षा करार विषयी प्रतिसादचे स्वागत आहे. निर्बंधीत ऍपलेट कार्यान्वीत करण्याकरीता तुम्हाला सुरक्षा करार खूपच कठोर वाटत असल्यास, खालिल पद्धती लागू करा:

- काय रोखले गेले आहे ते पहण्याकरीता टर्मिनच्या चौकटीत firefox -g आदेश चालवा.

- त्यानंतर `/usr/lib/jvm/java-1.6.0-openjdk-1.6.0.0/jre/lib/security/java.policy` फाइल अंतर्गत निर्बंधीत परवानगी लागू करा.

- अपवाद संकुल केलेले सुरक्षा करार अंतर्गत समाविष्ट करण्याकरीता, बग अहवाल नोंदणीकृत करा. या अपवादास संकुल नुरूप केल्यामुळे प्रणाली मालकास करार फाअल भविष्यात हॅक करावे लागणार नाही.

NetX द्वारे Experimental Web Start (javaws) समर्थन IcedTea रेपॉजिटरी करीता जोडले गेले आहे. Java Network Launching Protocol (`.jnlp`) फाइल वेब पानात अंतर्भूत केल्यावर तुम्ही त्यास IcedTea Web Start (`/usr/bin/javaws`) सह उघडू शकता. NetX विषयी अधिक माहिती करीता, खालिल पहा:

http://jnlp.sourceforge.net/

#### 7.2.3. इतर Fedora तंत्रज्ञाणसह नविन एकात्मता

IcedTea प्रकल्प द्वारे, OpenJDK याचे Fedora 10 अंतर्गत समाविष्टीत बरेच नविन तंत्रज्ञाणशी एकाग्र करण्यात आले आहे.

##### 7.2.3.1. NetBeans मांडणी अंतर्गत VisualVM एकात्मता

VisualVM (jvisualvm) कुठल्याही स्थानीय किंवा दूरस्थ कार्यरत Java अनुप्रयोग करीता चित्रलेखीय पूर्वदृश्य पुरवितो, ज्यामुळे अनुप्रयोग द्वारे वाटप केलेले कार्यरत थ्रेड, समुह, व घटकाचे नियंत्रण करीता थ्रेड डंप, हीप डंप, व इतर हलके प्रोफाइल साधनाचे डंप बनवून, परवानगी पुरवितो.

##### 7.2.3.2. javax.sound करीता PulseAudio एकत्मता

PulseAudio एकत्मता PulseAudio से सर्व फायदे javax.sound संकुलचा वापर करणाऱ्या कुठल्याही java अनुप्रयोगाला पुरवितो.

##### 7.2.3.3. Mozilla Rhino - JavaScript चे समावेशन

Rhino Mozilla तर्फे पूर्णतया-Java JavaScript लागूकरण आहे जे javax.script संकुलचा वापर करणाऱ्या डेव्हलपर यांस Java व JavaScript चे मिश्र पुरविते.

##### 7.2.3.4. इतर सुधारणा

Fedora 10 अंतर्गत Java cryptography (javax.crypto) सुद्धा पूर्णतया (स्थानीय) निर्बंध विना समाविष्टीत केले गेले आहे.

#### 7.2.4. Fedora व JPackage

Fedora 10 अंतर्गत JPackage प्रकल्प पासूनचे बरेच संकुल समाविष्ट केले गेले आहेत.

http://jpackage.org

काहिक मालकीय सॉफ्टवेअर विलंब काढून टाकण्याकरीता, व GCJ चे वेळे-च्या-अगोदर कंपाइलेशन गुणविशेषचे वापर करण्याकरीता Fedora अंतर्गत काहिक संकुलचे संपादन केले जाते. संकुल अद्ययावतीत करण्याकरीता Fedora रेपॉजिटरीचा वापर करा, किंवा Fedora द्वारे न पुरविलेले संकुल करीता JPackage रेपॉजिटरीचा वापर करा. प्रकल्प व पुरविले गेलेले सॉफ्टवेअर विषयी अधिक माहितीकरीता JPackage संकेतस्थळ पहा.

| Fedora व JPackage पासून संकुलचे मिश्रण करत आहे
प्रणालीवर Fedora व JPackage रेपॉजिटरी पासून सॉफ्टवेअर प्रतिष्ठापीत करण्यापूर्वी संकुल सहत्वता करीता तपास करा. असहत्व संकुल क्लिष्ठ अडचणींकरीता कारणीभूत ठरू शकते.

#### 7.2.5. Fedora 8 पासूनची सुधारणा करीता टिपण्णी - IcedTea च्या ऐवजी OpenJDK

Fedora 9 पासून Fedora 8 अंतर्गत java-1.7.0-icedtea* संकुल याचे java-1.6.0-openjdk* असे पुन्हनामांकन झाले आहे. Fedora 8 IcedTea संकुल अस्थिर OpenJDK 7 शाखा पाहत असे, तसेच java-1.6.0-openjdk* संकुल स्थिर OpenJDK 6 शाखा पाहते. सर्व अपस्ट्रीम IcedTea स्त्रोत java-1.6.0-openjdk SRPM अंतर्गत समाविष्ट केले गेले आहे.

IcedTea प्रतिष्ठापीत असलेले Fedora 8 प्रणाली पासून सुधारणा करत असल्यास, संकुल बदलाव लगेच स्वयंरित्या होत नाही. OpenJDK 7 आधारीत व IcedTea शी संबंधित संकुल प्रथम नष्ट केले पाहिजे, त्यानंतरच नविन OpenJDK 6 संकुल प्रतिष्ठापीत केले जाते.

          su -c 'yum erase java-1.7.0-icedtea{,-plugin}' su -c 'yum install java-1.6.0-openjdk{,-plugin}'

Fedora 9 पासून सुधारणा करण्याकरीता विशेष कृतीची आवश्यकता नाही.

### 7.3. साधन

या विभागात बरेच डेव्हलपमेंट साधन व गुणविशेष समाविष्टीत आहे.

#### 7.3.1. एक्लिप्स

Fedora च्या या प्रकाशन मध्ये Fedora Eclipse समाविष्टीत आहे, Eclipse SDK आवृत्ती 3.4 वर आधारीत. 3.4 प्रकाशन श्रृंखलेत "What's New in 3.4" पान समाविष्टीत आहे:

http://help.eclipse.org/stable/index.jsp?topic=/org.eclipse.platform.doc.user/whatsNew/platform_whatsnew.html

3.4 शी निगडीत प्रकाशन टिप सुद्धा उपलब्ध आहे.

http://www.eclipse.org/eclipse/development/readme_eclipse_3.4.html

3.4 अंतर्गत काहिक लक्षणीय गुणविशेष अंतर्गत ओळखचिन्ह हाताळणी करीता सुधारणा, प्लगइन शोधण्याकरीता व प्रतिष्ठापन करीता सुलभ मार्ग, व अगाऊ मदत समाविष्टीत आहे.

##### 7.3.1.1. अगाऊ प्लगइन

Fedora च्या या प्रकाशनात C/C++ (eclipse-cdt), RPM केंद्रीत संपादन (eclipse-rpm-editor), PHP (eclipse-phpeclipse), Subversion (eclipse-subclipse), SELinux (eclipse-slide) व (eclipse-setools), रेग्यूलर एक्सप्रेशन चाचणी (eclipse-quickrex), Fortran (eclipse-photran), Bugzilla एकत्मता (eclipse-mylyn), Git (eclipse-egit), Perl (eclipse-epic), Checkstyle (eclipse-checkstyle), व Python (eclipse-pydev) समाविष्टीत आहे.

##### 7.3.1.2. Babel प्रकल्प - eclipse-nls पासूनचे भाषांतरन

या प्रकाशनात Babel भाषा संकुल देखिल समाविष्ट केले गेले आहे, जे Eclipse व Eclipse प्लगइन करीता अनेक भाषा मध्ये भाषांतरन पुरविते. लक्षात घ्या काहिक भाषांचे भाषांतरन स्तर खूपचे कमी आहे: भाषांतरन प्रतिष्ठापीत केल्यावरही, तुम्हाला तरीही संभाव्यतया इंग्रजीतच बरेचशी अक्षरमाळा आढळतील. तुम्हाला भाषांतरन द्वारे मदत करायची असल्यास Babel प्रकल्प सहभाग स्वीकारतो.

http://www.eclipse.org/babel/

##### 7.3.1.3. Fedora 9 पासून सुधारणा करत आहे

Users upgrading from Eclipse 3.3 पासून सुधारणा करणारे वापरकर्त्यांना RPMs ला वगळता इतर स्त्रोत पासून प्रतिष्ठापीत प्लगइन स्थानांतरीत करावे लागेल. या करीता सोपा पर्याय म्हणजे पुन्ह प्रतिष्ठापन. 3.3 पासून स्थानांतरन करणाऱ्या प्लगइन वापरकर्त्यांनी, "प्लगइन मार्गदर्शन पुस्तिका" पहायली पाहिजे:

http://help.eclipse.org/ganymede/nav/2_3

#### 7.3.2. Emacs

Fedora 10 अंतर्गत Emacs 22.2 समाविष्टीत आहे.

बगफिक्स् च्या व्यतिरिक्त, Emacs 22.2 अंतर्गत Bazaar, Mercurial, Monotone, व Git आवृत्ती नियंत्रण प्रणाली करीता समर्थन, CSS, Vera, Verilog, and BibTeX शैली फाइलच्या संपादन करीता नविन मुख्य पद्धती, व प्रतिमा पद्धतीत सुधारीत सक्रोलींग समर्थन समाविष्टीत आहे.

बदलावांचे विस्तृत वर्णन करीता प्रकाशन करीता Emacs समाचार पहा (http://www.gnu.org/software/emacs/NEWS.22.2).

#### 7.3.3. GCC कंपाइलर संग्रह

Fedora चे हे प्रकाशन GCC 4.3.2 सह बिल्ड केले गेले आहे, जे वितरण सह समाविष्ट केले गेले आहे.

GCC 4.3 विषयी अधिक माहिती करीता, खालिल पहा:

http://gcc.gnu.org/gcc-4.3/

##### 7.3.3.1. लक्ष्य-केंद्रीत सुधारणा

###### 7.3.3.1.1. IA-32 x86-64

ABI बदलाव

- Starting with GCC 4.3.1 सह सुरूवात करत आहे, i386 करीता स्टॅकवर पाठवितेवेळी डेसीमल फ्लोटींग पॉइन्ट वेरीयेबल त्यांच्या वास्तविक सीमाशी संलग्न आहे.

आदेश-ओळ बदलाव

- GCC 4.3.1 प्रारंभ करतेवेळी, `-mcld` पर्याय `cld` सूचना आपोआप निर्माण करण्याकरीता अक्षरमाळा कार्यपद्धती अंतर्गत जोडले गेले आहे. या पर्यायचा वापर बॅकवर्ड सहत्व करीता काहिक कार्य प्रणालीवर वापर केला जातो व मुलभूतरित्या 32-bit x86 लक्ष्य करीता GCC ला `--enable-cld` संयोजना पर्यायसह कार्यान्वीत केले जातील.

#### 7.3.4. Haskell समर्थन सुधारीत केले

Fedora 10 अंतर्गत Haskell करीता समर्थन पुरविला गेला आहे. मार्गदर्शन व साधनच्या नविन संकुल संचसह, कुठल्याही Haskell कार्यक्रमास Glasgow Haskell कंपाइलर द्वारे समर्थन पुरविणे अगदी सोपे आहे. संकुल निर्माण व वितरण, Fedora चे उत्तम दर्जाचे साधन विकसीत करणे व काहिक नविन मित्र कधीच सोपे नव्हते. Haskell करीता जसे समर्थन वाढत जाईल तसे Haskell चा विकास अधिक लायब्ररी समाविष्टीत केल्यामुळे होईल.

संकुल निर्माण खूप सोपे आहे. Haskell आधिपसानच संकुल कंपाइल करण्याकरीता व वितरण करीता सातत्याने मांडणी पुरवित आहे. Fedora अंतर्गत संकुल स्थापनास खूप कमी वेळ लागतो, याचा अर्थ असा की Haskell अंतर्गत चालणारा कोड Fedora वरही चालेल.

Fedora संकुलच्या एन्टरप्राइज वितरण करीता Fedora साधन पुरवितो. Fedora अंतर्गत Haskell समाविष्टीत केल्यामुले, डेव्हलप आता एन्टरप्राइज स्तरीय अनुप्रयोग लिहीण्याकरीता मोकळा झाला आहे व Fedora अंतर्गत कोडच्या वापरणी मुळे सुरक्षेचा अनुभव करू शकतो.

https://fedoraproject.org/wiki/Features/GoodHaskellSupport

#### 7.3.5. विसातारीत Objective CAML OCaml समावेशन

Fedora 10 मध्ये OCaml 3.10.2 प्रगत प्रोग्रामींग भाषा व संकुलांची मोठी यादी समाविष्टीत आहे:

http://cocan.org/getting_started_with_ocaml_on_red_hat_and_fedora#Package_status

OCaml Fedora 9 करीता अद्ययावत म्हणून उपलब्ध केले गेले परंतु प्रारंभिक प्रकाशनात अद्ययावत केले गेले नव्हते.

#### 7.3.6. NetBeans

Fedora च्या या प्रकशनात NetBeans IDE, आवृत्ती 6.1 समाविष्टीत आहे. NetBeans IDE हे Java, C/C++, Ruby, PHP, इत्यादी करीता एक Integrated Development Environment (IDE) आहे. NetBeans IDE (Java SE IDE संयोजना) ची मुलभूत संयोजना Java प्लॅटफॉर्म, Standard Edition (Java SE), व NetBeans प्लॅटफार्म वरील विभागांच्या विकास करीता समर्थन पुरवितो.

NetBeans IDE ही एक मॉड्यूलर प्रणाली आहे ज्यात प्लगइनच्या अद्ययावत व प्रतिष्ठापन करीता सुविधा समाविष्टीत केले गेले आहे. समाजातील सदस्य व तिसरे-पक्षीय कंपनी द्वारे NetBeans IDE करीता बरेचशे प्लगइन उपलब्ध आहे.

##### 7.3.6.1. NetBean स्त्रोत

- http://www.netbeans.org/ - Officia NetBeans प्रकल्पाचे अधिकृत स्थळ.

- http://wiki.netbeans.org/ - NetBeans Wiki पान.

- mailto:linux-packaging@installer.netbeans.org - संकुलन विवादांच्या चर्चा करीता मेलींग यादी.

- https://admin.fedoraproject.org/pkgdb/packages/bugs/netbeans - NetBeans IDE करीता बग यादी.

- https://admin.fedoraproject.org/pkgdb/packages/bugs/netbeans-platform8 - प्लॅटफॉर्म करीता बग यादी.

- http://www.netbeans.org/issues/ - NetBeans प्रकल्पाचे अडचणी नियंत्रक. कृपया, NetBeans RPMs संबंधित अडचणींची नोंद करण्याकरीता घटक: प्रतिष्ठापक, OS: Linux, उपघटक: rpm याचा वापर करा.

#### 7.3.7. AMQP मांडणी

AMQP मांडणी संकुल Red Hat Enterprise MRG चे उपसंकुल आहे. संकुल प्रमाण, अंतरीक कार्यपद्धती, व उच्च-कार्यक्षमता एन्टरप्राइज अनुप्रोयगच्या विकास करीता परवानगी देतो.

अधिक ठराविकरित्या त्यात खालिल समाविष्टीत असते.

- AMQP (शिष्टाचार आवृत्ती 0-10) संदेश ब्रोकर/सर्वर

- C++, Python, व Java करीता क्लाऐंट बाईन्डींग (JMS संवादचा वापर करून)

- आदेश ओळ संवाद संयोजना/व्यवस्थापन उपकार्यक्रम करीता आदेश ओळचा संच

- दर्जेदार संदेश व संदेश संयोजना करीता उच्च-कार्यक्षमताचे असमजुळवणी संदेश संग्रह.

##### 7.3.7.1. AMQP स्त्रोत

अधिक माहिती करीता खालिल स्त्रोत पहा:

- Red Hat MRG दस्तऐवजीकरण: http://www.redhat.com/mrg/resources

- AMQP प्रकल्प स्थळ: http://amqp.org/

#### 7.3.8. उपकरणाचे बिल्डींग साधन

अपल्यानस् सहसा पूर्व-प्रतिष्ठापीत व पूर्व-संयोजीत प्रणाली प्रतिमा असतात. या संकुल अंतर्गत साधन व ISVs, डेव्हलपर, OEMS, इत्यादी करीता आभासी अपल्यानस् बनविण्याकरीता व प्रतिष्ठापन करीता मेटाडेटा समाविष्टीत आहे. या गुणविसेषचे दोन घटक खालिल नुरूप आहेत ACT (Appliance Creation Tool) व AOS (The Appliance Operating System). अपल्यान्स्-साधन संकुल यास सॉफ्टवेअर जोडा/काढून टाका किंवा yum द्वारे प्रतिष्ठापीत करा.

##### 7.3.8.1. उपकरण निर्माण साधन

Appliance Creation Tool हे असे साधन जे किकस्टाअर्ट फाइल पासून अपल्यानस् प्रतिमा बनविते. हे साधन बहु-विभाजीत डिस्क प्रतिमाच्या निर्माण करीता Live CD निर्माण API व Live CD API पुरविते. या डिस्क प्रतिमा आभासी कंटेनर जसे की Xen, KVM, व VMware अंतर्गत बूट केले जाऊ शकते. हे साधन appliance-tools संकुल अंतर्गत समाविष्टीत आहे. या संकुल अंतर्गत अपलायन्स् प्रतिमा बांधणी करीता साधन समाविष्टीत आहे व त्यात Fedora आधारीत प्रणाली व वितरण जसे की RHEL, CentOS, व इतर समाविष्टीत आहे.

##### 7.3.8.2. उपकरण कार्यपद्धती प्रणाली

Appliance Operating System हे Fedora चे किमान आवृत्ती आहे. त्यात फक्त अपलायन्स् चालविण्याकरीता संकुल समाविष्टीत आहे. Fedora च्या या स्पीन द्वारे पुरविलेले होर्डवेअर समर्थन मर्यादीत आहे, समर्थन प्रारंभिकरित्या आभासी कंटेनर जसे की KVM व VMware यावर केंद्रीत आहे. डेव्हलपर यांस अनुप्रयोग बिल्ड करण्याकरीता एक मुळ स्थान बनवून देणे हेच लक्ष्य आहे, सॉफ्टवेअर करीता फक्त आवश्यक संकुल पुरविले जाईल.

##### 7.3.8.3. उपकरण बिल्डींग साधन स्त्रोत

अप्प्लायन्स् साधन प्रकल्प स्थळ: http://thincrust.net/

### 7.4. Linux कर्नल

| वापरणीत नाही किंवा कालबाह्य झालेले अनुक्रम?
हे वापरणीत नसावे किंवा कालबाह्य झाले असावे, Fedora 9 प्रकाशन टिप पासून यांस अद्ययावतीत केले गेलेले नाही.

या विभागात 2.6.27 आधारीत Fedora 10 अंतर्गत कर्नल संबंधी बदलाव व महत्वाची माहिती समाविष्टीत आहे.

#### 7.4.1. आवृत्ती

Fedora कर्नल अतंर्गत सुधारणा, बग फीक्स्, किंवा वाढीव गुणविशेष करीता अगाऊ पॅच समाविष्ट करू शकतो. या कारणास्तव, Fedora कर्नल kernel.org संकेत स्थळापासून vanilla kernel शी समजुळवणी असू शकत नाही:

http://www.kernel.org/

या पॅचची यादी प्राप्त करण्याकरीता, स्त्रोत RPM संकुल डाऊनलोड करा व खालिल आदेश त्याच्या विरूद्ध चालवा:

          rpm -qpl kernel-<version>.src.rpm

#### 7.4.2. Changelog

संकुल करीता बदलावांचे लॉग प्राप्त करायचे असल्यास, खालिल आदेश चालवा:

          rpm -q --changelog kernel-<version>

तुम्हाला changelog ची वापरकर्ता केंद्रीत आवृत्ती हवी असल्यास, http://wiki.kernelnewbies.org/LinuxChanges पहा. कर्नलचे एक लहानसे व पूर्ण diff http://kernel.org/git पासून उपलब्ध होईल. Fedora आवृत्ती कर्नल Linus वृक्ष वर आधारीत आहे.

Fedora आवृत्ती करीता केलेले इच्छिक बदलाव http://cvs.fedoraproject.org पासून उपलब्ध आहे.

#### 7.4.3. Kernel प्रकार

Fedora 10 अंतर्गत खालिल कर्नल बिल्ड समाविष्टीत आहे:

- मुळ कर्नल, बरेचशे प्रणालीच्या वापर करीता. संयोजीत स्त्रोत kernel-devel संकुल अतंर्गत उपलब्ध आह.

- kernel-PAE, 4GB पेक्षा जास्त RAM असलेले 32-बीट x86 प्रणाली करीता, किंवा NX (No eXecute) गुणविशेष असलेले CPUs करीता. हा कर्नल दोन्ही एक संख्यी प्रोसेसर व बहु-प्रोसेसर प्रणाली करीता समर्थन पुरवितो. संयोजीत स्त्रोत kernel-PAE-devel संकुल अंतर्गत समाविष्टीत आहे.

- डिबगींग कर्नल, कर्नल अडचणींच्या डीबगींग करीता वापरले जाते. संयोजीत स्त्रोत kernel-debug-devel संकुल अतंर्गत उपलब्ध आहे.

तुम्ही सर्व चार कर्नल प्रकार करीता एकाचवेळी कर्नल हेड्डर प्रतिष्ठापीत करू शकता. फाइल `/usr/src/kernels/<version>[-PAE|-xen|-kdump]-<arch>/` वृक्ष येते प्रतिष्ठापीत केले जातिल. खालिल आदेशचा वापर करा:

          su -c 'yum install kernel{,-PAE,-xen,-kdump}-devel'

कॉमा विभाजीत व मोकळी जागा नसलेले, योग्यरित्या एक किंवा त्यापेक्षा जास्त प्रकार निवडा. आवश्यकता पडल्यास रूट गुप्तशब्द प्रविष्ट करा.

| x86 कर्नल मध्ये Kdump समाविष्टीत आहे
दोन्ही x86_64 व i686 कर्नल पुन्हा स्थानांतरनजोगी आहेत, त्यामुळे त्यास kdump क्षमता करीता वेगळे कर्नलची आवश्यकता नाही. PPC64 ला अजूनही वेगळे kdump कर्नलची आवश्यकता आहे.

| Kernel अंतर्गत अर्धआभासीकरण समाविष्टीत आहे
दोन्ही x86_64 व i686 कर्नल अंतर्गत `paravirt_ops` समर्थन समाविष्टीत आहे व यापुढे हायपरवाइजर अंतर्गत चालविण्याकरीता वेगळे कर्नलची आवश्यकता नाही. अधिक माहिती करीता, Section 8.3.1, “एकाग्र कर्नल प्रतिमा” पहा.

| मुलभूत कर्नल SMP पुरवितो
Fedora वरील i386, x86_64, व ppc64 करीता वेगळे SMP कर्नल नाही. बहुप्रोसेसर समर्थन मुळ कर्नल द्वारे पुरविले जाते.

| PowerPC कर्नल समर्थन
Fedora अंतर्गत PowerPC मांडणी करीता Xen किंवा kdump करीता समर्थन पुरविला जात नाही. 32-बीट PowerPC कडे वेगळे SMP कर्नल अजूनही आहे.

#### 7.4.4. कर्नल विकास करीता तयारी करत आहे

बाहेरील घटक बांधणी करीता आता फक्त kernel-devel संकुलची आवश्यकता असल्यामुळे Fedora 10 जुने आवृत्ती द्वारे पुरविलेले kernel-source संकुल समाविष्ट करत नाही. संयोजीत स्त्रोत Section 7.4.3, “Kernel प्रकार” अंतर्गत वर्णीय नुरूप, उपलब्ध आहे.

| इच्छिक कर्नल बील्डींग
कर्नल विकास व इच्छिक कर्नलसह कार्य करणेजोगी माहिती करीता, http://fedoraproject.org/wiki/Building_a_custom_kernel पहा

#### 7.4.5. बग कळवा

कर्नल अतंर्गत बग पाठविण्याकरीता http://kernel.org/pub/linux/docs/lkml/reporting-bugs.html पहा. Fedora शी संबंधित बग कळविण्याकरीता तुम्ही http://bugzilla.redhat.com चा वापर करू शकता.

### 7.5. अंतर्भूतीत

बरेच लक्ष्य वरील अंतर्भूतीत विकास करीता समर्थन पुरविण्याकरीता Fedora 10 अंतर्गत अनेक अनुप्रयोग समाविष्टीत आहे. समाविष्टीत उपकार्यक्रम पैकी असेम्बलर, कंपाइलर, डिबगर, प्रोग्रामर, IDEs व इतर कार्यक्रम समाविष्टीत आहे.

#### 7.5.1. AVR

Atmel AVR मायक्रोकंट्रोलरच्या प्रोग्रामींग करीता avrdudeसॉफ्टवेअर

  Atmel चे AVR CPU प्रोग्रामींग करीता AVRDUDE कार्यक्रम आहे. ते Flash व EEPROM प्रोग्राम करू शकते, सिरीयल प्रोग्रामींग शिष्टाचार समर्थीत असल्यास, ते फ्यूज व लॉक बीट देखील प्रोग्राम करू शकते. AVRDUDE प्रत्यक्ष सूचना पद्धती देखिल पुरवितो ज्यामुळे AVRDUDE ठराविक गुणविशेष ठराविक चीप करीता लागू करेल की नाही या गोष्टीकडे लक्ष न देता AVR चीप करीता प्रोग्रमींग सूचना प्रविष्ट करण्यास मदत प्राप्त होते.

avr करीता केंद्रीत avr-gccCross Compiling GNU GCC

  ही GNU GCC ची क्रॉस कंपाइलींग आवृत्ती आहे, ज्याचा वापर मुळ i386 प्लॅटफॉर्म ऐवजी, AVR प्लॅटफॉर्म करीता केला जातो.

avr-gcc-c++ avr करीता केंद्रीत क्रॉस कंपाइलींग GNU GCC

  या संकुल अंतर्गत g++ ची क्रॉस कंपाइलींग आवृत्ती समाविष्ट केली गेली आहे, ज्याचा वापर मुळ i386 प्लॅटफॉर्म ऐवजी, AVR प्लॅटफॉर्म करीता c++ कोड कंपाइल करण्याकरीता केला जातो.

avr-libc Atmel AVR मायक्रोकंट्रोलर वरील GCC सह वापरण्याजोगी C लायब्ररी

  AVR Libc फ्री सॉफ्टवेअर प्रकल्प आहे ज्याचा उद्देश Atmel AVR मायक्रोकंट्रोलर वरील GCC सह वापरण्याकरीता उच्च दर्जाचे C लायब्ररी पुरविणे आहे.

  AVR Libc एकमेव करार अंतर्गत प्रकाशीत केले जाते. यास संपादीत Berkeley कराराचे उद्देश फ्री सॉफ्टवेअर करार जसे की GPL सह सहत्व असणे आहे, व क्लोस्ड्-सोअर्स व्यापारीय अनुप्रोयग अंतर्गत वापरण्याजोगी लायब्ररीवर थोड्या प्रमाणात बंधन लागू करणे आहे.

avr करीता केंद्रीत avr-binutilsक्रॉस कंपाइलींग GNU binutils

  ही GNU binutils चे क्रॉस कंपाइलींग आवृत्ती आहे, ज्याचा वापर मुळ i386 प्लॅटफॉर्म ऐवजी, AVR प्लॅटफॉर्म करीता बायनरी असेम्बल व लिंक करण्याकरीता केला जाऊ शकतो.

avr-gdb (दूरस्थ) डिबगींग avr बायनरी करीता GDB

  AVR बायनरी डीबग करण्याकरीता, ही GDB ची विशेष आवृत्ती आहे, GNU प्रकल्प डीबगर. GDB इतर कार्यक्रम कार्यान्वीत असतेवेळी त्यातील आंतरीक बाब पहाण्यास किंवा क्रॅशवेळी कार्यक्रम काय करत होते ते दर्शवितो.

avarice Atmel JTAG ICE ला GDB शी संवाद साधण्याकरीता कार्यक्रम

  वापरकर्त्यांना त्यांचे अंतर्भूतीत AVR लक्ष्य डीबग करण्याकरीता परवानगी देण्यासाठी Atmel JTAG ICE ते GDB असे संवाद पुरविणारे कार्यक्रम

#### 7.5.2. Microchip PIC

gputils Microchip (TM) PIC (TM) मायक्रोकंट्रोलर करीता डेव्हलपमेंट करीता उपकार्यक्रम

  Microchip (TM) PIC (TM) मायक्रोकंट्रोलर करीता हे डेव्हलपमेंट साधनाचे संच आहे. हे ALPHA सॉफ्टवेअर आहे: त्यात गंभीर बग असू शकतील, व ते पूर्णतया स्थीर दिसून पडत नाही. वर्तमानक्षणी gputils संकुल फक्त Microchip साधनसह उपलब्ध काहिक गुणविशेषच लागू करतो. gputils काय करू शकते या करीता दस्तऐवजीकरण पहा.

gpsim Microchip (TM) PIC (TM) मायक्रोकंट्रोलर करीता सिम्यूलेटर

  gpsim सॉफ्टवेअर हे Microchip (TM) PIC (TM) मायक्रोकंट्रोलर करीता एक सिम्यूलेटर आहे. Microchip च्या 12-bit, 14bit, व 16-bit कोर समुह करीता समर्थन पुरविले जाते. याच्या व्यतिरीक्त, gpsim गतिकरित्या दाखल होणारे विभाग जसे की LED's, LCD's, रेझिस्टर, व या नुरूप PIC विभाग करीता सिम्यूलेशन वातावरण पुरवितो.

ktechlab मायक्रोकंट्रोलर व इलेक्ट्रॉनिक सक्रीटच्या विकास व सिम्यूलेशन करीता

  KTechlab मायक्रोकंट्रोलर व इलेक्ट्रॉनिक सक्रीटच्या करीता विकास व सिम्यूलेशन वातावरण पुरविते, ज्याचे वितरण GNU General Public License अंतर्गत होते. KTechlab अंतर्गत बरेच पूर्णत्या-एकाग्र केलेले घटक समाविष्टीत आहे:

  - सर्किट सिम्यूलेटर, जे लॉजीक, लिनीयर साधन व काहिक नॉनलिनीयर साधन सिम्यूलेट करते.

  - gpsim सह एकाग्र केल्यामुळे, PICs ला सर्किट अंतर्गत सिम्यूलेट करण्यास परवानगी देतो.

  - एक स्किमॅटीक संपादक, जे सिम्यूलेशचे उत्तम रियल-टाइम प्रतिसाद पुरविते.

  - एक फ्लोचार्ट संपादक, जे PIC कार्यक्रमांना दृश्यास्पदरित्या बनविण्यास परवानगी देते.

  - MicroBASIC; PICs करीता BASIC-नुरूप कंपाइलर, जे KTechlab करीता सहयोगी कार्यक्रम म्हणून लिहीले गेले आहे.

  - एक अंतर्भूतीत Kate भाग, जे PIC कार्यक्रम करीता शक्तिशाली संपादक पुरविते.

  - gpasm व gpdasm द्वारे एकाग्र केले गेलेल असेम्बलर व डिअसेम्बलर.

PICmicro आधारीत अनुप्रयोगाच्या (Linux/KDE अंतर्गत) विकास करीता pikdev IDE

  PiKdev हे KDE अंतर्गत PIC आधारीत अनुप्रयोगच्या विकास करीता सोपे IDE आहे. गुणविशेष:

  - एकत्मता संपादक

  - प्रकल्प व्यवस्थापन

  - 12, 14 व 16 बीट PIC (फ्लॅश किंवा EPROM तंत्रज्ञाण) करीता एकत्मता प्रोग्ररामींग इंजीन

  - पॅरलल व सिरीयल पोर्ट प्रोगरामर करीता समर्थन

  - KDE सहत्व दृश्य-व-अनुभव

  पूर्णत्या गुणविशेष प्रतिष्ठापन करीता प्रणाली प्रशसकाने `/usr/share/doc/pikdev-0.9.2` संचयीका स्थीत `README.Fedora` फाइल वाचायला हवी.

PIC & dsPIC वर आधारीत अनुप्रयोग करीता piklab डेव्हलपमेंट वातावरण

  Piklab हे PIC व dsPIC मायक्रोकंट्रोलर करीता चित्रलेखीय विकास वातावरण. ते कंपाइल व अस्मेबलींग करीता विविध साधन श्रृंखलाशी संवाद साधते व विविध Microchip प्रत्यक्ष प्रोग्रामर करीता समर्थन पुरविते. संपूर्णतया गुणविशेष प्रतिष्ठापना करीता प्रणाली प्रशासकाने `/usr/share/doc/piklab-0.15.0` संचयीका अंतर्गत स्थीत `README.Fedora` फाइल पाहिले पाहिजे.

PIC विलंब करीता pikloops कोड निर्माता

  Microchip PIC मायक्रोकंट्रोलर करीता विलंब निर्माण करण्याकरीता PiKLoop कोड बनवितो. तेPikdev किंवा Piklab IDE करीता उपयोगी आहे.

#### 7.5.3. इतर व प्रोसेसर संबंधित किंवा असंबंधित

Atmel चीप करीता dfu-programmer device firmware update आधारीत USB प्रोगरामर

  USB बूटलोडरला समर्थन पुरविणाऱ्या ISP सह Atmel चीप करीता linux आधारीत आदेश-ओळ प्रोग्रामर. हे सहसा Device Firmware Update (DFU) 1.0 सहत्व वापरकर्ता-क्षेत्र अनुप्रयोग आहे. वर्तमानक्षणी समर्थीत चीप: 8051, AVR, at89c51snd1c, at90usb1287, at89c5130, at90usb1286, at89c5131, at90usb647, at89c5132, at90usb646, at90usb162, व at90usb82.

sdcc Small Device C Compiler

  SDCC करीता sdcc-2.6.0-12 संकुल हे 8051 समुह व समान मायक्रोकंट्रोलर करीता C कंपाइलर आहे. संकुल अंतर्गत कंपाइलर, असेम्बलर व लिंकर, एक साधन सिम्यूलेटर, व एक कोर लायब्ररी समाविष्टीत आहे. समर्थीत प्रोसेसर अंतर्गत (बदलते रिती) 8051, ds390, z80, hc08, व PIC समाविष्टीत आहे.

Atmel AVR व 8051 करीता uisp Universal In-System Programmer

  uisp उपकार्यक्रम AVR साधन करीता कार्यक्रम डाऊनलोड/अपलोड करण्याकरीता आहे. त्याचा वापर काहिक Atmel 8051 प्रकारच्या साधन करीता सुद्धा केला जाऊ शकतो. याच्या व्यतिरिक्त, uisp साधन नष्ट, लॉक बीट लिहू शकतो, सक्रीय भागची तपाणी व त्यास निश्चितही करू शकतो. साधन प्रोग्राम करण्याकरीता खालिल हार्डवेअरशी वापरे जाऊ शकते: pavr, stk500, Atmel STK500, dapa, Direct AVR Parallel Access, stk200, Parallel Starter Kit, STK200, STK300, abb, Altera, ByteBlasterMV Parallel Port Download Cable, avrisp, Atmel AVR, bsd, fbprg (parallel), dt006 (parallel), dasa serial (RESET=RTS SCK=DTR MOSI=TXD MISO=CTS), dasa2 serial (RESET=!TXD SCK=RTS MOSI=DTR MISO=CTS)

simcoupe SAM Coupe एम्यूलेटर (स्पेक्ट्रम सहत्व)

  SimCoupe एक 8bit Z80 आधारीत मुख्य संगणक, Miles Gordon Technology द्वारे 1989 अंतर्गत प्रकाशीत, यास एम्यूलेट करतो. SAM Coupe सहसा स्पेकट्रम सहत्व, व जास्त सुधारीत हार्डवेअरला समर्थन पुरवित अते

sjasm एक z80 क्रॉस असेम्बलर

  SjASM हे दोन पास मॅक्रो Z80 क्रॉस असेम्बलर आहे

z88dk एक Z80 क्रॉस कंपाइलर

  z88dk कार्यक्रम हे Z80 क्रॉस कंपाइलर आहे जे Z80 आधारीत मशीन (जसे की ZX81, Spectrum, Jupiter Ace, व काहिक TI गणनायंत्र) करीता बायनरी फाइल बनविण्यास सक्षम आहे.

### 7.6. KDE 3 विकास प्लॅटफॉर्म व लायब्ररी

Fedora मध्ये आता KDE 4 समाविष्टीत आहे, व KDE 3 ला पूर्णतया डेस्कटॉप वातावरण म्हणून समर्थन पुरवित नाही. Fedora चालविण्याकरीता व अस्तित्वातील KDE 3 अनुप्रयोग बील्ड करण्याकरीता खालिल KDE 3.5 लायब्ररी संकुल पुरविते:

- qt3, qt3-devel (व इतर qt3-* संकुल): Qt 3.3.8b

- kdelibs3, kdelibs3-devel: KDE 3 लायब्ररी

- kdebase3, kdebase3-pim-ioslaves, kdebase3-devel: KDE 3 कोर फाइल काहिक अनुप्रोयग द्वारे आवश्यक आहे

तरी, KDE 4 kdebase-runtime संकुल, जे khelpcenter पुरविते, KDE 3 अनुप्रोयग करीता khelpcenter सेवा म्हणून स्थापीत करतो, ज्याचा वापर KDE 3 अनुप्रोयगांना होतो. khelpcenter ची KDE 3 आवृत्ती पुरविले जात नाही, व त्याऐवजी KDE 4 आवृत्तीचा वापर केला जातो.

या संकुलांची रचना खालिल करीता केली गेली आहे:

- Filesystem Hierarchy Standard (FHS) शी सहत्व राहण्याकरीता, व

- KDE 4 सह समरित्या सुरक्षीत प्रतिष्ठापन व्हावे, -devel संकुल समाविष्टीत असायला हवे.

या लक्ष्य प्राप्त करण्याकरीता, Fedora KDE SIG सदस्यने KDE 4 kdelibs-devel संकुल करीता दोन बदलाव केले आहेत:

- प्रणाली मांडणी वर आधारीत, लायब्ररी symlinks `/usr/lib/kde4/devel` येथे किंवा `/usr/lib64/kde4/devel` येथे प्रतिष्ठापीत केले जाते.

- kconfig_compiler व makekdewidgets साधन यांस kconfig_compiler4 व makekdewidgets4 यानुरूप, नामांकन केले गेले आहे.

हे बदलाव KDE 4 अनुप्रयोग नुरूप असायला हवे जे बील्ड करीता cmake चा वापर करतात, तरी FindKDE4Internal.cmake यांस हे बदलावच्या समजुळवणी करीता पॅच केले गेले. KDE SIG ने हे बदलाव KDE 4 kdelibs3-devel ऐवजी kdelibs-devel करीता लागू केले आहे कारण KDE 4 हे बदलाव एक केंद्रीय स्थानी संचयीत करून देतो, जेथे KDE 3 अनुप्रयोगाचे लायब्ररी शोध मार्ग व कार्यान्वीतजोगी नाव हार्डकोडरित्या समाविष्टीत केले असतात.

लक्षात घ्या kdebase3 अंतर्गत खालिल समाविष्टीत नसते:

- KDE 4 ऐवजी पूर्णतया KDE 3 डेस्कटॉप (वर्कस्पेस) चा वापर केला जाऊ शकतो; ठराविकपणे, KWin, KDesktop, Kicker, KSplash व KControl ची KDE 3 आवृत्ती समाविष्टीत केली जात नाही.

- kdebase अपुप्रोयग चे KDE 3 आवृत्ती जसे की Konqueror व KWrite, जे KDE 4 आवृत्तीच्या दृष्टीकोणतून अगाऊ असल्यामुळे मतभेद करीता कारणीभूत ठरू शकतात.

- KWin 3 चौकट सुशोभित करीता `libkdecorations` लायब्ररी आवश्यक आहे, कारण चौकट सुशोभिकरण, यांस KWin. च्या KDE 4 आवृत्तीत वापरले जाऊ शकत नाही

- `libkickermain` लायब्ररी काहिक Kicker ऍपलेट द्वारे आवश्यक आहे, तसेही Fedora 10 अंतर्गत Kicker उपलब्ध नाही व त्यामुळे Kicker ऍपलेटचा वापर होत नाही.

| लक्षणीय API च्या विरूद्ध नविन सॉफ्टवेअर बनविणे अभावित केले गेले आहे.
बॅकवर्ड-सहत्व लायब्ररीसह, तुम्ही वापरणीत नसलेले संवादसह विकासकार्य कराल.

## 8. प्रणाली प्रशासक करीता नविन काय आहे

### 8.1. सुरक्षा

हा विभाग Fedora पासूनचे बरेचशे सुरक्षा घटक ठळक करतो.

#### 8.1.1. सुरक्षा सुधारणा

Fedora बरेचशे पूर्वसक्रीय सुरक्षा गुणविशेष सुधारीत करण्यास अग्रसर आहे.

http://fedoraproject.org/wiki/Security/Features

#### 8.1.2. SELinux

SELinux प्रकल्प अंतर्गत दस्तऐवजीकरण व संदर्भ करीता ट्रबलशूटींग टिप, विवरण, व पॉइन्टर समाविष्टीत आहे. काहिक उपयोगी लिंक मध्ये खालिल समाविष्टीत आहे:

- नविन SELinux प्रकल्प पान:http://fedoraproject.org/wiki/SELinux

- ट्रबलशूटींग टिप:http://fedoraproject.org/wiki/SELinux/Troubleshooting

- नेहमी विचारले प्रश्न:http://docs.fedoraproject.org/selinux-faq/

- SELinux आदेशची यादी:http://fedoraproject.org/wiki/SELinux/Commands

- मर्यादी क्षेत्राची तपशील:http://fedoraproject.org/wiki/SELinux/Domains

#### 8.1.3. SELinux सुधारणा

प्रवेश नियंत्रण करीता परवानगी देण्याकरीता, विविध भूमिका आता उपलब्ध आहेत:

- `guest_t` हे setuid यास बायनरी चालविण्यास, संजाळ जुळवणी, किंवा GUI चा वापर करण्यास परवानगी देत नाही.

- `xguest_t` HTTP वेब ब्राऊजर द्वारे, व setuid बायनरी वगळता संजाळ प्रवेश करीता परवानगी देत नाही.

- `user_t` ऑफिस वापरकर्त्यांकरीता खूपच चांगले आहे: setuid अनुप्रयोग द्वारे रूट बनण्यास रोखते.

- `staff_t` हे `user_t` नुरूपच आहे, ऐवढेच की रूट-स्तरीय प्रवेश sudo द्वारे परवानगीय आहे.

- `unconfined_t` पूर्ण प्रवेश पुरविते, SELinux चा वापर न करण्या नुरूपच आहे.

nspluginwrapper सह बांधणीचे ब्राऊजर प्लगइन, जे मुलभूत आहे, SELinux करार द्वारे मर्यादीत आहे.

वेगळे लक्ष्य असल्यामुळे, SELinux व Firefox mozplugger मांडणी अपेक्षीतरित्या कार्य करणार नाही. चाचणी किंवा उपाय म्हणून, nsplugin ची SELinux मर्यादा अकार्यक्षम करण्याकरीता, खालिल आदेश चालवून पहा:

          setsebool -P allow_unconfined_nsplugin_transition =0

#### 8.1.4. सुरक्षा ऑडीट संकुल

सुरक्षा कार्णास्तव नविन sectool वापरकर्त्यांना त्यांची प्रणाली तपासण्याकरीता साधन पुरविते. समाविष्टीत लायब्ररी प्रणाली चाचणीइच्छिक करण्यास परवानगी देते. अधिक माहिती करीता प्रकल्पाचे मुख्य पान पहा:

https://fedorahosted.org/sectool

#### 8.1.5. सर्वसाधारण माहिती

Fedora अंतर्गत बरेचशे पूर्वसक्रीय गुणविशेष करीता सर्वसाधारण परिचय, वर्तमान स्थिती, व करार http://fedoraproject.org/wiki/Security येथे उपलब्ध आहे.

### 8.2. प्रणाली सेवा

#### 8.2.1. अपस्टार्ट

Fedora 10 अंतर्गत अपस्टार्ट प्रारंभ प्रणालीचे गुणविशेष समाविष्टीत आहे. सहत्व पद्धतीत सर्व प्रणाली V init स्क्रिप्ट चालविले पाहिजे. तरी, वापरकर्ता ज्यांनी `/etc/inittab` फाइल अंतर्गत बदलाव केले असल्यास upstart करीता बदलाव पोर्ट केले पाहिजे. upstart कसे कार्य करते, त्याकरीता init(8) व initctl(8) man पान पहा. अपस्टार्ट स्क्रिप्ट लिहीण्यासाठी माहिती करीता, events(5) man पान, व "Upstart Getting Started Guide" पहा:

http://upstart.ubuntu.com/getting-started.html

init प्रणली अंतर्गत बदलावमुळे, वापरकर्ते जे वर्तमान फाइल प्रणाली Fedora 10 करीता सुधारीत करतात, त्यांस काहिकवेळ नंतर पुन्हा बूट करण्यास सूचविले जाते.

#### 8.2.2. NetworkManager

Fedora 10 अंतर्गत NetworkManager समाविष्टीत आहे. NetworkManager 0.7 सुधारीत मोबाईल ब्रॉडबॅन्ड समर्थन पुरवितो, व त्यात GSM व CDMA साधन, बहु साधन, सहभागीय जुळवणी करीता ऍड-हॉक संजाळ पद्धती, प्रणाली-क्षेत्र संजाळ संयोजनाचा वापर केला जातो. सर्व प्रतिष्ठापनवर यास मुलभूतरित्या कार्यान्वीत केले जाते. NetworkManager वापरतेवेळी, खालिल गोष्टींवर लक्ष द्या:

- NetworkManager वर्तमानक्षणी सर्व आभासी साधन प्रकार करीता समर्थन पुरवित नाही. ब्रीजींग, बॉन्डींग, किंवा VLANs चा वापर करणाऱ्या वापरकर्त्यांना संवादांचे संयोजना नंतर जुणे network सेवा वापरावे लागेल.

- NetworkManager संजाळ असमजुळवणीरित्या सुरू करतो. बूटवेळी ज्यावापरकर्त्यांना अपुप्रोयग करीता संजाळ पूर्णतया प्रारंभ करायचे असल्यास `/etc/sysconfig/network` अंतर्गत `NETWORKWAIT` वेरियेबल निश्चित केले पाहिजे. याची आवश्यकता जेथे असल्यास त्याकरीता कृपया बग नोंदणीकृत करा, व त्यामुळे दोषी अनुप्रोयगचे निर्धारण शक्य होईल.

  https://bugzilla.redhat.com/enter_bug.cgi?product=Fedora

#### 8.2.3. Autofs

Autofs यापुढे मुलभूतरित्या प्रतिष्ठापीत केले जात नाही. वापरकर्ता ज्यांना Autofs चा वापर करायचा आहे प्रतिष्ठापक अंतर्गत प्रणाली साधन समुह, किंवा संकुल प्रतिष्ठापना साधन पासून निवड करू शकता.

#### 8.2.4. Varnish

Varnish, उच्च-कार्यक्षमता HTTP एक्सीलरेटर, आवृत्ती 2.0 करीता अद्ययावतीत केले गेले आहे. VCL रचना मध्ये आवृत्ती 1.x पासून बदलाव केला गेला आहे. 1.x पासून सुधारणा करणाऱ्या वापरकर्त्यांनी `vcl` फाइल मध्ये `README.redhat` नुरूप बदलाव केला पाहिजे. सर्वात महत्वाचे बदलाव खालिल नुरूप आहेत:

- `vcl` मध्ये, शब्द `insert` यास `deliver` शी बदलविले पाहिजे

- `vcl` च्या बॅकएन्ड वर्णन अंतर्गत, `set backend` चे `backend` यानुरूप रूपांतरन झाले आहे, व बॅकएन्ड अंतर्गत आढळणारे घटक आता डॉट द्वारे पूर्वपद केले जाते, ज्यामुळे मुलभूत लोकलहोस्ट संयोजना आता खालिल नुरूप दिसते:

      	  बॅकएन्ड मुलभूत { .host = "127.0.0.1"; .port = "80"; }

### 8.3. आभासीकरण

Fedora 10 अंतर्गत आभासीकरणात महत्वाचे बदलाव, व नविन गुणविशेष, जे KVM, Xen, व इतर बरेचसे आभासीकरण प्लॅटफार्मला समर्थन पुरविते, समाविष्टीत केले गेले आहे.

#### 8.3.1. एकाग्र कर्नल प्रतिमा

अपस्ट्रीम कर्नल अंतर्गत पॅरावर्च्युअलाइजेशन कार्यपद्धतीच्या एकात्मता द्वारे kernel-xen संकुलचा वापर किमान करण्यात आला आहे. Fedora 10 अंतर्गत kernel संकुल बूटींग ला अतिथी domU नुरूप समर्थन पुरवितो, परंतु समर्थन अपस्ट्रीम नुरूप न पुरविल्यास कार्यपद्धती dom0 म्हणून कार्य करणार नाही. dom0 समर्थन सह सर्वात अलिकडील Fedora प्रकाशन म्हणजे Fedora 8.

Fedora 10 यजमान अंतर्गत Xen domU ला बूट करण्याकरीता यजमानास KVM आधारीत xenner ची आवश्यकता आहे. Xenner अतिथी कर्नल व लहानसे Xen एम्यूलेटर एकत्र KVM अतिथी म्हणून चालवितो.

| KVM ला यजमान प्रणालीत हार्डवेअर आभासीकरण गुणविशेषची आवश्यकता लागते.
याक्षणी हार्डवेअर आभासीकरण नसणारे प्रणाली Xen अतिथी करीता समर्थन पुरवित नाही.

अधिक माहिती करीता खालिल पहा:

- http://sourceforge.net/projects/kvm

- http://kraxel.fedorapeople.org/xenner/

- http://fedoraproject.org/wiki/Features/XenPvops

- http://fedoraproject.org/wiki/Features/XenPvopsDom0

#### 8.3.2. आभासीकरण संचयन व्यवस्थापन

`libvirt` अंतर्गत सुधारण आता दूरस्थ यजमान वरील संचयन खंडांडी यादी, निर्माण व काढून टाकण्याची क्षमता पुरवितो. यामध्ये संचयीका अंतर्गत वास्तविक स्पाअर्स व विना-स्पाअर्स फाइल बनविण्याची, LVM खंड वाटप, वास्तविक डिस्कचे विभाजन व iSCSI लक्ष्य करीता जोडणी यानुरूप क्षमता समाविष्टीत आहे.

यामुळे दूरस्थ अतिथी करीता virt-manager साधन चालविणे, व संबंधित संचयनचे व्यवस्थापन शक्य होते. सुधारीत SELinux एकात्मता पुरविते, APIs सर्व संचयन खंडाचे SELinux सुरक्षा संदर्भ योग्यरित्या अतिथीस लागू करण्यास मदत करते.

गुणविशेष

- संचयीका अंतर्गत संचयन खंड यादीत दर्शवा, व नविन खंड, रॉ फाइल दोन्ही स्पाअर्स व विना-स्पाअर्स, व qemu-img द्वारे समर्थीत स्वरूपन (cow, qcow, qcow2, vmdk, इत्यादी) करीता वाटप करा

- डिस्क अंतर्गत विभाजन दर्शवितो, व मोकळी जागेतून नविन विभाजनचे वाटप करतो

- iSCSI सर्वरशी जुळवणी करा व एक्सपोर्टजोगी लक्ष्यशी संबंधित खंड दर्शवा

- LVM खंड समुह अंतर्गत तर्क खंड यादी नुरूप दर्शवा, व नविन LVM तर्क खंड लागू करा

- अतिथीशी संबंध स्थापीत करतेवेळी आपोआप योग्य SELinux सुरक्षा संदर्भ लेबल (`virt_image_t`) सर्व खंडांना लागू करा.

  अधिक माहिती खालिल पहा:

  - http://fedoraproject.org/wiki/Features/VirtStorage

  - http://libvirt.org/storage.html -- libvirt संचयन व्यवस्थापन

  - http://virt-manager.et.redhat.com/page/StorageManagement -- virt-manager संचयन व्यवस्थापन

  - http://kvm.qumranet.com/kvmwiki/Virtio

#### 8.3.3. आभासी मशीनचे दूरस्थ प्रतिष्ठापन

आभासीकरण संचयन व्यवस्थापन अंर्गत सुधारणामुळे दूरस्थ यजमान प्रणाली वरील अतिथी निर्माण कार्यान्वीत केले गेले आहे. Avahi चा फायदा घेत, `libvirt` या समर्थीत प्रणाली आपोआपरित्या virt-manager द्वारे ओळखली जाते. ओळख पटल्यावर अतिथी वापरणी करीता दूरस्थ प्रणालीवर स्थीत केले जाऊ शकते.

cobbler व koan द्वारे प्रतिष्ठापन आपोआप होऊ शकते. Cobbler हे Linux प्रतिष्ठापन सर्व आहे जे संजाळ प्रतिष्ठापन वातावरण करीता जलद मांडणी साठी परवानगी देते. संजाळ प्रतिष्ठापन installs can be configured for PXE बूट, पुन्ह प्रतिष्ठापन, मिडीया-आधारीत संजाळ प्रतिष्ठापन करीता संयोजीत केले जाऊ शकते. Cobbler koan मदत कार्यक्रम चा वापर, पुन्हप्रतिष्ठापन व आभासीकरण समर्थन करीता करतो.

अधिक माहिती खालिल पहा:

- http://fedoraproject.org/wiki/Features/VirtRemoteInstall

- http://virt-manager.et.redhat.com/page/LibvirtDiscovery -- virt-manager शोध

- http://avahi.org/

- http://fedorahosted.org/cobbler

#### 8.3.4. इतर सुधारणा

Fedora मध्ये खालिल आभासीकरण सुधारणा सुद्धा समाविष्टीत आहे:

- virt-mem संकुल अंतर्गत उपकार्यक्रम प्रोसेस टेबल, संवाद माहिती, dmesg, व QEmu व KVM अतिथीच्या uname करीता इतर प्रणाली पासून प्रवेश पुरविते. अधिक माहिती करीता, http://et.redhat.com/~rjones/virt-mem/ पहा.

  | virt-mem संकुल प्रयोगिक आहे.
  याक्षणी फक्त 32 बीट अतिथी करीता समर्थन आहे.

- नविन virt-df साधन यजमान प्रणाली वरील अतिथीचे डिस्क वापर विषयी माहिती पुरवितो. http://et.redhat.com/~rjones/virt-df

- Xen-आधारीत आभासीकरण हजमान वरील xenstore सह संवाद साधण्याकरीता नविन प्रयोगीक xenwatch संकुल त्याकरीता उपकार्यक्रम पुरविते. अधिक माहिती करीता http://kraxel.fedorapeople.org/xenwatch/ पहा

##### 8.3.4.1. libvirt 0.4.6 करीत सुधारीत केले गेले

libvirt संकुल API व Linux (व इतर OSes) मधिल अलिकडील आवृत्तीशी आभासीकरण क्षमतासह संवाद साधण्याकरीता साधन पुरविते.. `libvirt` सॉफ्टवेअरची रचना खालिल व सर्व आभासीकरण तंत्रज्ञाण करीता समर्थन पुरविण्याकरीता केली गेली आहे:

- Linux व Solaris यजमान वरील Xen हायपरवाइजर.

- QEMU एम्यूलेटर

- KVM Linux हायपरवाइजर

- LXC Linux कन्टेनर प्रणली

- OpenVZ Linux कन्टेनर प्रणली

- IDE/SCSI/USB डिस्क, FibreChannel, LVM, iSCSI, व NFS वरील संचयन

0.4.2 पासूनचे नविन गुणविशेष व सुधारणा:

- सुधारीत OpenVZ समर्थन

- सुधारीत Linux कन्टेनर (LXC) समर्थन

- संचयन संग्रह API

- सुधारीत iSCSI समर्थन

- QEMU व KVM करीता USB साधन मध्यस्थी मार्ग

- QEMU व Xen करीता आवाज, सिरीयल, व पॅरलल साधन समर्थन

- QEMU अंतर्गत NUMA व vCPU जुळवणी करीता समर्थन

- सर्व आभासीकरण ड्राइवर करीता एकाग्र XML क्षेत्र व संजाळ निरीक्षण

अधिक माहिती खालिल पहा:

http://www.libvirt.org/news.html

##### 8.3.4.2. virt-manager 0.6.0 करीता सुधारीत केले

virt-manager संकुल virtinst व `libvirt` कार्यपद्धती करीता virt-manager संकुल पुरवितो.

0.5.4 पासूनचे नविन गुणविशेष व सुधारणा:

- दूरस्थ संचयन व्यवस्थापन व व्यवस्था: `libvirt` नियंत्रीत संचयन पहा, जोडा, काढून टाका, व व्यवस्थापन. दूरस्थ VM काढून टाकण्याकरीता व्यवस्थापीत संचयन जोडा.

- दूरस्थ VM प्रतिष्ठापन समर्थन: व्यवस्थापीत मिडीया पासून (CDROM) किंवा PXE प्रतिष्ठापीत करा. सोपे प्रतिष्ठापन वेळ संचयन व्यवस्थापन.

- VM तपशील व कन्सोल पटल एकत्र केले गेले: प्रत्येक VM आता एक टॅब्ड् चौकट द्वारे दर्शविले गेले आहे.

- संजाळवर libvirtd ची घटना दर्शविण्याकरीता Avahi चा वापर करा.

- हायपरवाइजर स्वयंजुळणी: virt-manager प्रारंभवेळी हायपरवाइजरशी जुळवणी स्थापीत करण्याकरीता पर्याय.

- नविन अतिथी बनवितेवेळी आवाज साधन एम्यूलेशन जोडण्याकरीता पर्याय.

- डिस्क साधन जोडतेवेळी Virtio व USB पर्याय.

- VM आवाज, सिरीयल, पॅरलल, व कन्सोल साधनचे दृश्य व काढून टाकणे करीता परवानगी द्या.

- प्रदर्शक साधन जोडतेवेळी किमॅप संयोजीत करणे याकरीता परवानगी द्या.

- व्यवस्थापक चौकट बंद असल्यास परंतु VM चौकट अजूनही उघडे असल्यावर अनुप्रयोग कार्यान्वीत ठेवा.

- संचयीत स्थितीचा इतिहास करीता मर्यादा लागू करण्यास परवानगी द्या.

अधिक माहिती खालिल पहा:

http://virt-manager.et.redhat.com/

##### 8.3.4.3. virtinst 0.400.0 करीता अद्ययावतीत केले

python-virtinst संकुल मध्ये प्रतिष्ठापन व एकापेक्षा जास्त VM अतिथी प्रतिमा स्वरूपनच्या संपादन करीता साधन समाविष्टीत आहे.

0.300.3 पासूनचे नविन गुणविशेष व सुधारणा:

- नविन साधन virt-convert: विविध प्रकारचे virt संयोजना फाइल अंतर्गत रूपांतरन करीता परवानगी देतो. वर्तमानक्षणी फक्त `vmx` ते `virt-image` करीता समर्थन पुरवितो.

- नविन साधन virt-pack: `virt-image` xml स्वरूपास `vmx` असे रूपांतरीत करतो व tar.gz यात संकुचीत करतो. (टिप यास भविष्यात virt-convert सह एकत्र केले जाईल).

- virt-install सुधारणा:

  - दूरस्थ VM प्रतिष्ठापन करीता समर्थन. `libvirt` द्वारे सहभागीय केले असल्यास दूरस्थ यजमानावर प्रतिष्ठापन मिडीया व डिस्क प्रतिमाचा वापर केला जाऊ शकतो.

  - QEmu/KVM VMs करीता CPU जुळवणी माहिती स्थापन करण्यास समर्थन पुरवितो

  - `--cpuset=auto` पर्याय द्वारे NUMA समर्थन

  - नविन पर्याय:

    - `--wait` प्रतिष्ठापन करीता उच्च मर्यादा लागू करण्यास परवानगी देतो

    - `--sound` साऊन्डकार्ड एम्यूलेशनसह VM बनवा

    - `--disk` मिडीयाला मार्ग, संचयन खंड, किंवा साधन वरील संचयन, व इतर पर्याय निश्चित करण्यास परवानगी देतो. वापरणी किमान करतो `--file`, `--size`, `--nonsparse`.

    - `--prompt` इन्पुट प्रॉम्पटींग यापुढे मुलभूत रहात नाही, या पर्याय पुन्हा कार्यान्वीत करते.

- virt-image सुधारणा:

  - अस्तित्वातील VM प्रतिमा फाइल खोडून पुन्हा लिहीण्याकरीता `--replace` पर्याय

  - `virt-image` स्वरूप अंतर्गत बहु संजाळ संवाद करीता समर्थन पुरवितो

- निवडलेले अतिथी OS ची नोंदणी त्यास (Fedora 9 व 10) समर्थन पुरवित असल्यास virtio disk/net ड्राइवर वापरा

अधिक माहिती खालिल पहा:

- http://virt-manager.et.redhat.com/

##### 8.3.4.4. Xen 3.3.0 करीता सुधारीत केले गेले

Fedora 10 बूटींगला अतिथी domU नुरूप समर्थन पुरवितो, परंतु यानुरूप समर्थन अपस्ट्रीम कर्नल अंतर्गत न पुरविल्यास dom0 नुरूप कार्यरत होणार नाही. `pv_ops` dom0 करीता समर्थन Xen 3.4 द्वारे केला गेला आहे.

3.2.0 पासूनचे बदलाव:

- हायपरवाइजर अंतर्गत पॉवर व्यवस्थापन (P & C स्तर)

- उत्तम प्रमाण, कार्यक्षमता, व सुरक्षा करीता HVM एम्यूलेशन क्षेत्र (qemu-on-minios)

- PVGrub: PV क्षेत्र अंतर्गत प्रत्यक्ष GRUB चा वापर करून boot PV कर्नल बूट करा

- उत्तम PV कार्यक्षमता: पेजटेबल-अद्ययावत मार्ग पासून क्षेत्र कुलूपबंदी काढून टाकले

- Shadow3: यास सर्वात उत्तम शॉडो पेजटेबल अल्गोरिदम बनविण्याकरीता सुधारणा, ज्यामुळे HVM कार्यक्षमता पूर्वीपेक्षा जास्त उन्नत होईल

- हार्डवेअर सहाय्यक पेजींग सुधारणा: उत्तम TLB लोकॅलिटी करीता 2MB पान समर्थन

- CPUID गुणविशेष स्तर: विविध CPU प्रारूप असलेले प्रणाली करीता सुरक्षीत क्षेत्र स्थानांतरनसाठी परवानगी देतो

- PV अतिथी SCSI प्रवेश करीता PVSCSI ड्राइवरचा वापर करतात

- HVM फ्रेमबफर सुधारणा: फेमबफर अद्ययावत करीता आणखी उत्तमरित्या शोध घ्या

- साधन मध्यस्ती मार्ग सुधारणा

- Intel VT HVM अतिथीकरीता पूर्णत्या x86 प्रत्यक्ष-पद्धती एम्यूलेशन: बरेचशे अतिथी OSes करीता समर्थन पुरवितो

- अपस्ट्रीम विकाससह नविन qemu एकत्र केले गेले

- दोन्ही x86 व IA64 पोर्ट अंतर्गत आणखी इतर बदलाव

अधिक माहिती खालिल पहा:

- http://www.xen.org/download/roadmap.html -- Xen कार्यवली

- http://xenbits.xen.org/paravirt_ops/patches.hg/ -- paravirt_ops पॅच रांग

### 8.4. वेब व अनुक्रम सर्वर

#### 8.4.1. Drupal

Drupal 6.4 करीता अद्ययावतीत केले गेले आहे. तपशील करीता, खालिल पहा:

http://drupal.org/drupal-6.4

Fedora 9 अंतर्गत प्रतिष्ठापन 6.4 आवृत्ती करीता अद्ययावतीत केले असल्यास, खालिल पद्धत वगळा.

पूर्वीच्या आवृत्ती पासून सुधारणा करण्यापूर्वी, तुमच्या स्थाळावर प्रशासक वापरकर्ता म्हणूनच दाखलन करण्यास विसरू नका, व हा संकुल सुधारीत करण्यापूर्वी तिसरे-पक्षीय विभाग अकार्यान्वीत करा. संकुल सुधारीत केल्यानंतर:

1. `/etc/drupal/default/settings.php.rpmsave` यास `/etc/drupal/default/settings.php` येथे प्रतिकृत करा, व अगाऊ स्थळ `settings.php` फाइल करीता पुन्हाकृत करा.

2. सुधारीत स्क्रिप्ट चालविण्याकरीता `http://host/drupal/update.php` येथे जा.

बरेचशे विभाग आता Fedora 10 अंतर्गत उपलब्ध आहेत, ज्यात drupal-date, -cck, -views, व -service_links समाविष्टीत आहे.

### 8.5. Samba - Windows सहत्व

या विभागात Samba शी संबंधित माहिती समाविष्टीत आहे, Fedora द्वारे Microsoft Windows प्रणालीशी संवाद साधण्याकरीता सॉफ्टवेअर संच.

Fedora 10 अंतर्गत samba-3.2.1 समाविष्टीत आहे. Fedora 9, 3.2.0, अंतर्गत समाविष्ठीत आवृत्तीच्या तुलनेत हे फक्त एक किरकोळ प्रकाशन आहे, Fedora 9 पासून सुधारणा करणाऱ्या वापरकर्त्यांस कुठल्याही प्रकारची अढळली नाही पाहिजे. तरी, Samba च्या पूर्वीच्या आवृत्ती पासून सुधारणा करणाऱ्या वापरकर्त्यांना Samba 3.2 प्रकाशन टिप सावधगिरीने पुनरावलोकन करण्यास सूचविले जाते:

http://samba.org/samba/history/samba-3.2.0.html

याच्या व्यतिरिक्त, Samba 3.2 वरील समाचार लेख काहिक मुख्य बदलाव ठळकपणे दर्शवितो:

http://news.samba.org/

### 8.6. मेल सर्वर

हा विभाग इलेक्ट्रॉनीक मेल सर्वर किंवा मेल स्थानांतरन एजन्ट (MTAs) शी निगडीत आहे.

#### 8.6.1. Sendmail

मुलभूतरित्या, Sendmail mail transport agent (MTA) स्थानीय संगणक शिवाय इतर यजमान पासून संजाळ जुळवणी स्वीकारत नाही. इतर क्लाऐंटला Sendmail सर्वर म्हणून संयोजीत करण्याकरीता खालिल करा:

1. `/etc/mail/sendmail.mc` संपादीत करा व संजाळ साधन सक्रीय करण्याकरीता एकतर `DAEMON_OPTIONS` ओळ बदलवा, किंवा या पर्यायास टिपण्णी करण्याकरीता `dnl` टिपण्णी मर्यादेचा वापर करा.

2. sendmail-cf संकुल प्रतिष्ठापीत करा: su -c 'yum install sendmail-cf'

3. `/etc/mail/sendmail.cf` पुन्हानिर्माण करा: su -c 'make -C /etc/mail'

### 8.7. माहितीकोष सर्वर

| माहितीकोष संकुल सुधारीत करण्याकरीता तुम्ही स्वतः संशोधन करा.
सुधारणा करण्याजोगी माहितीकोषच्या आवृत्ती करीता प्रकाशन टिप पहा. सुधारणा यशस्वी होण्याकरीता कार्यान्वीत करण्याजोगी काहिक कृती असतील.

#### 8.7.1. MySQL

Fedora 10 अंतर्गत MySQL 5.0.67-2 समाविष्टीत आहे.

| Fedora 10 अंतर्गत MySQL आवृत्ती Fedora 9 आवृत्ती पेक्षा बरेच वेगळे आहे
Fedora 9 मधिल समाविष्टीत आवृत्ती अंतर्गत बरेच बदलाव आढळून आले, त्यात काहिक असहत्व बदलाव समाविष्टीत आहेत.

MySQL वापरकर्त्याला MySQL करीता MySQL माहितीकोष सुधारीत करण्यापूर्वी प्रकाशन टिपचे अभ्यास करण्याकरीता सूचविले जाते.

http://dev.mysql.com/doc/refman/5.0/en/releasenotes-cs-5-0-67.html

#### 8.7.2. PostgreSQL

Fedora 10 अंतर्गत PostgreSQL 8.3.4-1 समाविष्टीत आहे.

Fedora 9 पासून स्थानांतरन करत असल्यास, विशेष कृतीची आवश्यकता नाही. तरी, PostgreSQL 8.3.1 च्या पूर्वीच्या आवृत्ती पासून स्थानांतरन करीता विशेष पद्धतीची आवश्यकता लागेल. स्थानांतरन पूर्वी PostgreSQL प्रकाशन टिप तपासण्याची तुम्ही खात्री करा.

http://www.postgresql.org/docs/8.3/static/release-8-3-4.html

### 8.8. बॅकवर्ड सहत्वता

Fedora जुने सॉफ्टवेअरशी सहत्व करीता लेगसी प्रणाली लायब्ररी पुरवितो. हे सॉफ्टवेअर लेगसी सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट समुहाचे भाग आहे, जे मुलभूतरित्या प्रतिष्ठापीत केले जात नाही. वापरकर्त्यांना ही कार्यपद्धती आवश्यक असल्यास प्रतिष्ठापनवेळी किंवा प्रतिष्ठापन नंतर या समुहाची निवड करू शकतात. Fedora प्रणालीवर संकुल समुह प्रतिष्ठापीत करायचे असल्यास, अनुप्रयोगसॉफ्टवेअर जोडा/काढून टाका चा वापर करा किंवा टर्मिनल चौकटीत खालिल आदेश प्रविष्ट करा:

        su -c 'yum groupinstall "Legacy Software
          Development"'

आवश्यकता असल्यास रूट खाते करीता गुप्तशब्द प्रविष्ट करा.

#### 8.8.1. कंपाइलर सरत्वता

सहत्व कारणास्तव compat-gcc-34 संकुल समाविष्टीत केले गेले आहे:

https://www.redhat.com/archives/fedora-devel-list/2006-August/msg00409.html

#### 8.8.2. KDE 3 विकास

Section 7.6, “KDE 3 विकास प्लॅटफॉर्म व लायब्ररी” पहा.

### 8.9. Fedora 10 मधिल अद्ययावतीत संकुल

ही यादी आपोआप ठराविक दिवशी (F10)-1 GOLD ट्री व F10 ट्री अंतर्गत फरक तपासल्यावर निर्माण होते. अनुक्रम फक्त विकीवर दर्शविले जाते:

http://fedoraproject.org/wiki/Docs/Beats/PackageChanges/UpdatedPackages

### 8.10. संकुल बदलाव

| ही यादी आपोआप निर्माण केली जाते
ही यादी आपोआप निर्माण होते. ही भाषांतरीत केली जात नाही.

ही यादी प्रकाशन करीता बनविली जाते व फक्त विकीवर पोस्ट केली जाते. यांस yum-utils संकुल अंतर्गत repodiff उपकार्यक्रमचा वापर करून बनविले जाते, यास खालिलरित्या चालविले जाते repodiff --old=<`जुण्या SRPMS रेपॉजिटरीचे मुळ URL`> --new=<`नव्या SRPMS रेपॉजिटरीचे मुळ URL>`>.

पूर्वीच्या प्रकाशन पासून अद्ययावतीत केले गेलेले यादी करीता, http://fedoraproject.org/wiki/Docs/Beats/PackageChanges/UpdatedPackages पहा. सर्व Fedora आवृत्ती अंतर्गत मुख्य संकुल अंतर्गत फरक करीता http://distrowatch.com/fedora येथे जा.

## 9. कायदेशीर व मिश्र

### 9.1. Fedora प्रकल्प

Fedora प्रकल्पाचा लक्ष्य Linux समाजाशी पूर्ण, फ्री व तसेच ओपन सोअर्स सॉफ्टवेअर पासून सर्व-सामान्य कार्यप्रणाली बनविणे आहे.Fedora प्रकल्प प्रकल्पात योगदान करण्याऱ्या सहभागी द्वारे कार्यरत राहते. तुम्ही चाचणीकर्ता, डेव्हलपर, दस्तऐवजकर्ता किंवा भाषांतरनकर्ता द्वारे सहभाग करू शकता. तपशील करीता http://join.fedoraproject.org पहा. Fedora वापरकर्ता व योगदानकर्ता विषयी जुळवमी स्थापीनकरण्याजोगी संभाषन मार्ग करीता, http://fedoraproject.org/wiki/Communicate पहा.

संकेतस्थळच्या व्यतिरिक्त, खालिल मेलींग यादी उपलब्ध आहे:

- mailto:fedora-list@redhat.com, Fedora प्रकाशनचे वापरकर्त्यांकरीता

- mailto:fedora-test-list@redhat.com, Fedora चाचणी प्रकाशन चाचणीकर्ता करीता

- mailto:fedora-devel-list@redhat.com, डेव्हलपर, डेव्हलपर, डेव्हलपर करीता

- mailto:fedora-docs-list@redhat.com, दस्तऐवजीकरण प्रकल्पाच्या श्रोतांकरीता

या पैकी कुठल्याही यादी करीता सबस्क्रैब करण्याकरीता, विषयात "subscribe" हा शब्द अंतर्भूत करून `<listname>-request` येथे इमेल पाठवा, जेथे `<listname>` वरील पैकी एक यादीचे नाव आहे. वैकल्पीकरित्या, तुम्ही http://www.redhat.com/mailman/listinfo/ वरील वेब संवाद द्वारे, Fedora मेलींग यादी करीता सबस्क्राइब करू शकता.

Fedora प्रकल्प विविध IRC (Internet Relay Chat) मार्गाचा वापर करते. IRC हे Instant Messaging नुरूप रियल-टाइम, पाठ्य-आधारीत संभाषनचे रूप आहे. यासह, तुम्ही मुक्त मार्गावर अनेक वापरकर्ताशी, किंवा परस्पर एक मेकाशी चर्चा करू शकता. इतर Fedora प्रकल्प सदस्यांशी IRC द्वारे संभाषन साधण्याकरीता, Freenode IRC संजाळ करीता प्रवेश करा. अधिक माहितीकरीता Freenode संकेतस्थळ http://www.freenode.net/ पहा.

Fedora प्रकल्प सदस्यांनी Freenode संजाळ वरील `#fedora` या मार्गाचा वापर करावा, तसेच Fedora प्रकल्प डेव्हलपर सहसा `#fedora-devel` मार्गावर आढळतात. काहिक मोठे प्रकल्पाचे स्वतःचे मार्ग देखील असू शकते. प्रकल्प विषयी माहिती वेबपान द्वारे, किंवा http://fedoraproject.org/w/index.php?title=Communicate येथूनही प्राप्त होऊ शकते.

`#fedora` मार्गावर संभाषण करीता, तुम्ही तुमचे टोपननाव , किंवा nick पंजीकृत केले पाहिजे. मार्गाशी `/join` नुरूप जुळवणी स्थापीत केल्यावर सूचना पुरविले जाते.

| IRC मार्ग
Fedora प्रकल्प व Red Hat याचे Fedora प्रकल्प IRC मार्ग किंवा त्यांच्या अनुक्रम करीता नियंत्रण राहत नाही.

### 9.2. Colophon

जसे की संज्ञा वापरली जाते, colophon:

- सहभागींना ओळखते व जबाबदारी पुरविते, व

- साधन आणि उत्पादन कार्यपद्धती समजविते.

#### 9.2.1. सहभागी

- Alain Portal (भाषांतरनकर्ता - फ्रेंच)

- Albert Felip (translator - Catalan)

- Agusti Grau (translator - Catalan)

- Alfred Fraile (translator - Catalan)

- Amanpreet Singh Alam (भाषांतरनकर्ता - पंजाबी)

- Andrew Martynov (भाषांतरनकर्ता - रशियन)

- Andrew Overholt (बीट सहभागी)

- Ani Peter (translator - Malayalam)

- Ankitkumar Patel (translator - Gujarati)

- Anthony Green (बीट लेखक)

- Brandon Holbrook (बीट सहभागी)

- Bob Jensen (बीट लेखक)

- Chris Lennert (बीट लेखक)

- Corina Roe (translator - French)

- Dale Bewley (बीट लेखक)

- Damien Durand (translator - French)

- Daniela Kugelmann (translator - German)

- Dave Malcolm (बीट लेखक)

- David Eisenstein (बीट लेखक)

- David Woodhouse (बीट सहभागी)

- Davidson Paulo (translator - Brazilian Portuguese)

- Deepak Bhole (बीट सहभागी)

- Diego Búrigo Zacarão (translator)

- Dimitris Glezos (बीट लेखक, भाषांतरनकर्ता - ग्रीक)

- Domingo Becker (भाषांतरनकर्ता - स्पॅनीश)

- Dominik Sandjaja (translator - German)

- Eun-Ju Kim (translator - Korean)

- Fabian Affolter (भाषांतरनकर्ता - जर्मन)

- Fernando Villa (translator - Catalan)

- Florent Le Coz (translator - French)

- Francesco Tombolini (भाषांतरनकर्ता - इटॅलीयन)

- Francesco Valente (translator - Italian)

- Gatis Kalnins (translator - Latvian)

- Gavin Henry (बीट लेखक)

- Geert Warrink (भाषांतरनकर्ता - डच)

- Glaucia Cintra (translator - Brazilian Portuguese)

- Gregory Sapunkov (translator - Russian)

- Guido Grazioli (भाषांतरनकर्ता - इटॅलीयन)

- Han Guokai (translator - Simplified Chinese)

- Hugo Cisneiros (भाषांतरनकर्ता - ब्रजिलीयन पॉर्ट्यूनगीज)

- I. Felix (translator - Tamil)

- Igor Miletic (भाषांतरनकर्ता - सर्बीयन)

- Janis Ozolins (translator - Latvian)

- Jason Taylor (बीट लेखक, प्रशिक्षण-संपादक)

- Jaswinder Singh (translator - Punjabi)

- Jeff Johnston (बीट सहभागी)

- Jesse Keating (बीट सहभागी)

- Jens Petersen (बीट लेखक)

- Joe Orton (बीट लेखक)

- Jordi Mas (translator - Catalan)

- José Nuno Coelho Pires (translator - Portuguese)

- Josep Mª Brunetti (translator - Catalan)

  Josh Bressers (बीट लेखक)

- Juan M. Rodriguez (translator - Spanish)

- Kai Werthwein (translator - German)

- Karsten Wade (बीट लेखक, संपादक, सह-प्रकाशनकर्ता)

- Kevin Kofler (बीट लेखक)

- Kiyoto Hashida (translator - Japanese)

- Krishnababu Krothapalli (translator - Telugu)

- Kushal Das (translator - Bengali India)

- Kyu Lee (बीट सहभागी)

- Leah Liu (translator - Simplified Chinese)

- Lenka Čelková (translator - Slovak)

- Licio Fonseca (भाषांतरनकर्ता - ब्राजिलीयन पॉर्ट्यूगीज)

- Lubomir Kundrak (बीट सहभागी, भाषांतरनकर्ता - स्लोवाक)

- Lukas Brausch (translator - German)

- Luya Tshimbalanga (बीट लेखक)

- Magnus Larsson (भाषांतरनकर्ता - स्विडीश)

- Manojkumar Giri (translator - Oriya)

- Marek Mahut (भाषांतरनकर्ता - स्लोवाक)

- Mathieu Schopfer (भाषांतरनकर्ता - फ्रेंच)

- Matthieu Rondeau (भाषांतरनकर्ता - फ्रेंच)

- Maxim Dziumanenko (भाषांतरनकर्ता - यूक्रेनियन)

- Martin Ball (बीट लेखक)

- Michaël Ughetto (translator - French)

- Natàlia Girabet (translator - Catalan)

- Nikos Charonitakis (भाषांतरनकर्ता - ग्रीक)

- Noriko Mizumoto (translation coordinator, translator - Japanese)

- Oriol Miró (translator - Catalan)

- Orion Poplawski (बीट सहभागी)

- Pablo Martin-Gomez (translator - French)

- Panagiota Bilianou (भाषांतरनकर्ता - ग्रीक)

- Patrick Barnes (बीट लेखक, संपादक)

- Paul W. Frields (साधन, संपादक)

- Pavol Šimo (translator - Slovak)

- Pawel Sadowski (भाषांतरनकर्ता - पोलीश)

- Patrick Ernzer (बीट सहभागी)

- Pedro Angelo Medeiros Fonini (translator - Brazilian Portuguese)

- Pere Argelich (translator - Catalan)

- Peter Reuschlein (translator - German)

- Piotr Drąg (translator - Polish)

- Prosenjit Biswas (translator - Bengali India)

- Rahul Sundaram (बीट लेखक, संपादक)

- Rajesh Ranjan (translator - Hindi)

- Robert-André Mauchin (translator - French)

- Roberto Bechtlufft

- Run Du (translator - Simplified Chinese)

- Runa Bhattacharjee (translator - Bengali India)

- Ryuichi Hyugabaru (translator - Japanese)

- Sam Folk-Williams (बीट लेखक)

- Sandeep Shedmake (translator - Marathi)

- Sekine Tatsuo (भाषांतरनकर्ता - जापानीज)

- Shankar Prasad (translator - Kannada)

- Severin Heiniger (translator - German)

- Simos Xenitellis (भाषांतरनकर्ता - ग्रीक)

- Steve Dickson (बीट लेखक)

- Sweta Kothari (translator - Gujarati)

- Terry Chuang (translator - Traditional Chinese)

- Teta Bilianou (भाषांतरनकर्ता - ग्रीक)

- Thomas Canniot (भाषांतरनकर्ता - फ्रेंच)

- Thomas Graf (बीट लेखक)

- Timo Trinks (translator - German)

- Tommy Reynolds (साधन)

- Valnir Ferreira Jr. (भाषांतरनकर्ता - ब्रजिलीयन पॉर्ट्यूगीज)

- Vasiliy Korchagin (translator - Russian)

- Ville-Pekka Vainio (भाषांतरनकर्ता - फिनीश)

- Will Woods (बीट सहभागी)

- Xavier Conde (translator - Catalan)

- Xavier Queralt (translator - Catalan)

- Yoshinari Takaoka (भाषांतरनकर्ता, साधन)

- Yu Feng (translator - Simplified Chinese

- Yuan Yijun (भाषांतरनकर्ता - सिमप्लिफाइड चायनीज)

- Yulia Poyarkova (translator - Russian)

- Zhang Yang (भाषांतरनकर्ता - सिमप्लिफाइड चायनीज)

... व आणखी इतर भाषांतरनकर्ता. प्रकाशन नंतर जोडलेले भाषांतरनकर्ता करीता या प्रकाशन टिपची वेब-अद्ययावतीत आवृत्ती पहा:

http://docs.fedoraproject.org/release-notes/

#### 9.2.2. उत्पादन कार्यपद्धती

बीट लेखक प्रत्यक्षरित्या Fedora प्रकल्प विकी वर प्रकाशन टिपचे निर्माण करतात. ते इतर विषयींवरील तज्ञांशी महत्वाचे बदल व सुधारणांविषयी चर्चा करतात. संपादकीय समुह पूर्ण झालेले बीटची एकग्रता व दर्जा तपासतात, व Wiki अनुक्रम DocBook XML नुरूप एका आवृत्ती नियंत्रण रेपॉजिटरीत पोर्ट करतात. पुढे, भाषांतरन समुह प्रकाशन टिप यास परस्पर भाष अंतर्गत भाषांतरीत आवृत्ती बनवितात, जे वापरकर्त्यांना Fedora चे एक भाग म्हणून पुरविले जाते. प्रकाशन समुह त्यांस प्रतिष्ठापनजोगी बनवितात व एर्राटा तयार करतात, जे वेब द्वारे उपलब्ध केले जाते.

hjttp://docs.fedoraproject.org/release-notes